Gözaltı

Beraat kararı almanızın ardından haksız yere uygulanan tutuklama veya gözaltı gibi koruma tedbirleri nedeniyle açtığınız davada çok düşük bir miktar ödenmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı bağlamında bir ihlal anlamına gelmektedir. Ağır ceza mahkemelerinin tazminat miktarını belirlerken elbette belli bir takdir yetkisi bulunmaktadır ancak hükmedilen tutarın somut olayın şartlarına ve Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmaması gerekmektedir.

Haksız gözaltı veya tutuklama süreçlerinden kaynaklanan maddi zarar taleplerinizin reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesi sadece kararda açık bir keyfîlik veya bariz bir takdir hatası olup olmadığına bakarak karar vermektedir. Ağır ceza mahkemelerinin maddi tazminat miktarını veya talebin kabul edilip edilmeyeceğini belirlemede daha iyi bir konumda olduğu kabul edildiğinden, ihlal ile zarar arasındaki bağlantının kesin olarak ispatlanması son derece önemlidir.

Beraatle sonuçlanan ceza yargılaması sürecinde maruz kaldığınız haksız gözaltı ve tutuklama tedbirleri nedeniyle açtığınız davada hükmedilen tutarın yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Mahkemelerin tazminat miktarını belirlerken somut olayın şartlarına göre takdir yetkisi bulunsa da, meydana gelen ihlalle orantılı olmayan önemsiz miktarda bir ödemeye hükmedilmesi kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlaline yol açmaktadır.

Hakkınızda verilen beraat kararına rağmen yargılama sürecinde uygulanan konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiri nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan bireysel başvuru yoluna gitmeniz gerekmektedir. Hukuk sistemimizde eski tarihli kesinleşen kararlar bakımından adli kontrol tedbiri uygulamalarından doğan zararların tazmini için etkili bir dava yolu öngörülmemiştir.

Beraat kararı sonrasında açtığınız tazminat davasında, haksız yere uygulanan koruma tedbirinin aynı zamanda ifade ve toplanma özgürlüğünüze yönelik bir müdahale niteliği taşıyıp taşımadığının mahkemelerce mutlaka değerlendirilmesi gerekir. Kanunlarımızda haksız tutuklama veya gözaltı gibi nedenlerle açılacak tazminat davalarında duyulan üzüntünün giderilmesi için herhangi bir sınırlama öngörülmemiştir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen bir ihlal kararı sonrasında yapılan yeniden yargılamada, avukatınız olmadan alınan ifadenizin mahkumiyete esas alınması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, gözaltı sürecinde mevzuata dayalı yerleşik bir uygulama nedeniyle müdafi yardımından yararlanma hakkı kısıtlanarak alınan ifadelerin mahkumiyet kararında belirleyici delil olarak kullanılmasını adil yargılanma hakkının ihlali olarak değerlendirmektedir.

Gözaltı veya tutukluluk gibi devletin kontrolü altında bulunduğunuz sırada fiziksel şiddete maruz kalmanız halinde olayla ilgili etkili bir soruşturma yürütülmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin kontrolü altındayken meydana gelen yaralanma olaylarında yetkili makamların tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Olayın gerçekleşme şartlarına ilişkin bilgilerin çoğunlukla yetkili makamların erişiminde olması nedeniyle delillerin zamanında toplanmaması sizin kusurunuz olarak değerlendirilemez. Gözaltı sürecinde farklı polis ekiplerinin görev yapması ve sizi darp eden kişilerin kimliklerinin net olarak tespit edilememesi, savcılığın olayları aydınlatma sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.

Haksız yere gözaltında kaldığınız süre için size ödenen manevi tazminat miktarının Anayasa Mahkemesinin benzer durumlar için belirlediği standartların çok altında kalması, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi, beraatle sonuçlanan yargılamalar sonrasında haksız gözaltı nedeniyle açılan davalarda hükmedilen manevi tazminat miktarının, mahkemenin karar tarihindeki asgari standartlara ve benzer dosyalardaki tazminat tutarlarına uygun olması gerektiğine dikkat çekmektedir.

Haksız gözaltı süreniz boyunca uğradığınız maddi kaybın hesaplanmasında, mahkemeler tarafından o dönemdeki resmî çalışma durumunuz ve belgelenebilir geliriniz doğrudan dikkate alınmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında asgari ücretle çalıştığınızın tespit edilmesi hâlinde, gözaltında geçirdiğiniz günlere isabet eden maddi zararınız da o tarihte geçerli olan net asgari ücret tarifesi üzerinden günlük olarak hesaplanarak size ödenir.