Gözaltı

Haksız gözaltı işlemleri nedeniyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmeniz için öncelikle ilgili ceza muhakemesi kanunu kapsamında ağır ceza mahkemesinde tazminat davası açarak olağan hukuk yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin güncel içtihatlarına göre, hakkınızda beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmişse, doğrudan bireysel başvuru yapmak yerine kanunda öngörülen haksız yakalama ve gözaltı tazminatı yoluna başvurmanız şarttır.

Hakkınızda yürütülen ceza yargılaması sonucunda beraat kararı verilmesi halinde, haksız gözaltı işlemi nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açma imkanınız bulunmaktadır. Beraat kararıyla birlikte önceden uygulanan yakalama ve gözaltı gibi koruma tedbirleri hukuka aykırı hale gelmiş kabul edilmektedir.

Mahkemeler tarafından haksız gözaltı veya tutuklama sebebiyle hükmedilen manevi tazminat miktarının ihlalle orantılı olmayacak ölçüde önemsiz veya kayda değer ölçüde düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargı mercilerince takdir edilen manevi tazminat miktarının yeterli olup olmadığı değerlendirilirken, kararın verildiği tarihte Anayasa Mahkemesinin benzer başvurular üzerine verdiği tazminat miktarlarıyla bir karşılaştırma yapılmaktadır.

Haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılan tazminat davasında mahkemelerin tazminat miktarını belirlerken gözaltı işleminin anayasal bir hakkın kullanımı sırasında gerçekleştiğini mutlaka dikkate alması gerekmektedir. Bir basın açıklaması, oturma eylemi veya gösteri yürüyüşü gibi demokratik haklarınızı kullanırken yakalanıp gözaltına alınmanız ve yargılama neticesinde beraat etmeniz durumunda, mahkemenin uygulanan tedbirin toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi gözetmesi icap etmektedir.

Haksız yere gözaltında tutulduktan sonra hakkınızda kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilirse açtığınız tazminat davasında size çok düşük bir bedel ödenmesi durumunda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkemeler, haksız gözaltı nedeniyle tazminata hükmederken kişinin sosyal ve ekonomik durumu, mesleki ve toplumsal konumu ile gözaltında kalınan süreyi dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirlemek zorundadır.

Haksız gözaltı sonrasında açacağınız tazminat davasında, soruşturma aşamasında avukatınıza ödediğiniz vekalet ücretinin maddi zarar kapsamında devletten geri alınması belirli şartlara bağlı olarak mümkündür. Ağır ceza mahkemelerinin, talep ettiğiniz bu ücretin doğrudan haksız yakalama ve gözaltı tedbirinin uygulanması nedeniyle ödenip ödenmediğini, yani ortada bir illiyet bağı bulunup bulunmadığını detaylıca incelemesi gerekmektedir.

Haksız yakalama veya tutuklama sonrasında beraat kararı alan kişilerin açtığı tazminat davalarında hükmedilen miktarın çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkınız vardır. Anayasa Mahkemesi, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ile sonuçlanan ceza yargılaması süreçlerinde uygulanan gözaltı ve tutuklama gibi koruma tedbirleri nedeniyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında açılan davaları incelemektedir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce kanunda öngörülen idari başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yargılamaların çok uzun sürmesi sebebiyle yapılan şikayetlerde, öncelikle ulaşılabilir ve ihlal iddialarıyla ilgili yeterli giderim sağlama kapasitesi olan Tazminat Komisyonu yoluna gidilmesini zorunlu tutmaktadır.

Haksız gözaltı veya tutuklama sebebiyle uğradığınız maddi zararın devletten tahsil edilebilmesi için uygulanan tedbir ile zararınız arasında açık bir nedensellik bağı bulunması gerekmektedir. Maddi zarar, haksız koruma tedbiri uygulanmasaydı mevcut mal varlığınızın olacağı durum ile uygulanan tedbir sonrasındaki mal varlığınız arasındaki farktan ibarettir ve bu durum yoksun kalınan kâr şeklinde de ortaya çıkabilir.

Kötü muameleye uğradığınızı iddia ediyorsanız, bu iddialarınızı destekleyecek emare ve delilleri zamanında yetkili makamlara sunma konusunda özenli davranmakla yükümlüsünüz. Sadece soyut beyanlara dayanan, olgularla ve sağlık raporlarıyla desteklenmeyen şikayetler üzerine derhal resmi bir ceza soruşturması başlatılması veya polisler hakkında dava açılması her zaman mümkün olmayabilir.