Gözaltı

Gözaltı veya tutukluluk gibi doğrudan devletin kontrolü ve gözetimi altında bulunduğunuz bir sırada vücudunuzda herhangi bir yaralanma olayı meydana gelmişse, bu durumun nasıl gerçekleştiğine dair tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirme yükümlülüğü tamamen yetkili makamlara aittir. Zira bu tür olayların gerçekleşme koşullarına ilişkin bilgiler çoğunlukla kamu görevlilerinin erişiminde olduğundan, yaralanmanın sizin kendi eylemlerinizden veya direnmenizden kaynaklandığının kanıtlanması devletin sorumluluğundadır.

Daha önce hürriyetinizin kısıtlandığı gözaltı veya tutukluluk gibi sürelerin yatacağınız hapis cezasından düşülmesi yani mahsup edilmesi yasal bir zorunluluktur. Bu işlem kanunlarımızda yer alan mahsubun mecburiliği ilkesi gereğince mahkemelerin takdirine bırakılmış bir durum değildir ve şartları oluştuğunda mahkemeler bu süreyi doğrudan indirmekle yükümlüdür.

Daha önce gözaltında geçirdiğiniz sürelerin hapis cezanızdan indirilmemesi, Anayasa ile güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelir. Türk Ceza Kanunu kapsamında yer alan düzenlemelere göre, hakkınızdaki hüküm kesinleşmeden önce hürriyetinizi kısıtlayan bütün hâller nedeniyle geçirdiğiniz sürelerin mahkûm olduğunuz hapis cezasından indirilmesi kanuni bir zorunluluktur.

Gözaltı sürecinde kamu görevlilerinin kötü muamelesine maruz kaldığınız iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce, bu durumu muhakkak ilgili adli mercilere şikâyet ederek olağan hukuk yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Bireyin bir devlet görevlisi tarafından hukuka aykırı ve insan onuruyla bağdaşmayan bir muameleye tabi tutulduğuna ilişkin savunulabilir bir iddiasının bulunması hâlinde, devletin sorumluların belirlenmesini ve cezalandırılmasını sağlamaya elverişli etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü doğar.

Mahkemenin, davanızda öne sürdüğünüz esaslı talepleriniz hakkında hiçbir olumlu veya olumsuz karar vermemiş olması kesinlikle normal bir durum değildir ve anayasal haklarınızı ihlal eder. Dava açtığınızda mahkemelerden sadece şeklî bir sonuç elde etmeyi değil, uyuşmazlığın temeli olan şikâyetlerinizin incelenerek bir karara bağlanmasını bekleme hakkınız bulunmaktadır.

Anayasa Mahkemesinin başvurunuzu haklı bulması durumunda, mahkemelerin yaptığı bu hatalar davanızın yeniden görülmesi yoluyla düzeltilecektir. Mahkeme, haksız gözaltı nedeniyle size ödenen tazminatın hakkınızın özünü zedeleyecek kadar düşük olması ve yasa dışı dinlemelere yönelik şikâyetlerinizin hiç incelenmemesi sebeplerinden ötürü ihlal kararı verdiğinde, tespit edilen bu hukuka aykırılıkların ortadan kaldırılması gerekir.

Haksız yere gözaltına alınmanız veya tutuklanmanız sonrasında hakkınızda beraat kararı verilmişse doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız mümkün değildir, öncelikle tazminat davası açmanız gerekir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığı, yakalama veya tutuklamanın hukuka aykırı olduğu iddiaları bakımından asıl dava sonuçlanmış ve hakkınızda beraat kararı verilmişse, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat davası açma imkânı, öncelikle tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yoludur.

Haksız yere gözaltında kalmanız nedeniyle açtığınız davada hükmedilen tutarın çok düşük olması, Anayasa ile güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla sonuçlanan dosyalarda, haksız yakalama ve gözaltı işlemleri için Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin ileri sürdüğünüz bazı önemli talepler hakkında olumlu veya olumsuz hiçbir değerlendirme yapmaması, adil yargılanma hakkı kapsamındaki karar hakkınızın açık bir ihlalidir. Yargı organları önünde davacı olarak iddialarınızı sunma hakkınız, yalnızca şeklen bir mahkeme kararı elde etmenizi değil, aynı zamanda uyuşmazlığa ilişkin esaslı taleplerinizin incelenerek bir sonuca bağlanmasını da gerektirir.

Hakkınızda yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi durumunda, maruz kaldığınız hukuka aykırı koruma tedbirleri nedeniyle devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız elbette bulunmaktadır. Ceza muhakemesi süreçlerinde şüpheliler hakkında uygulanan gözaltı, tutuklama veya iletişim dinlenmesi gibi işlemler, soruşturmanın sonunda suçsuzluğunuzun anlaşılmasıyla birlikte haksız bir nitelik kazanmaktadır.