Etkili Başvuru Hakkı

Açtığınız alacak davası devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme neticesinde alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal güvence altındaki haklarınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Cezaevindeki tutulma koşullarının yetersizliği nedeniyle yapılan şikayetlerin infaz hakimlikleri tarafından esasa girilmeden reddedilmesi, kişinin hak arama hürriyetini ve etkili bir hukuki yola başvurma imkanını zedeleyen bir uygulamadır. Anayasa Mahkemesi, mahpusların barınma, beslenme, temizlik ve sağlık gibi temel yaşamsal faaliyetlerine ilişkin şikayetlerinin titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Sınır dışı etme kararına karşı açılan iptal davasının sonucu beklenmeden ve geri gönderilecek ülkede karşılaşılabilecek riskler değerlendirilmeden kişinin zorla ülkesine gönderilmesi hukuka uygun değildir ve yaşam hakkı ihlali sayılır. Kamu makamları, kişiyi sınır dışı etmeden önce gönderilecek ülkede gerçek bir ihlal riski ve can güvenliği sorunu olup olmadığını ayrıntılı bir şekilde araştırmalıdır.

Üst mahkemenin teknik bilgi gerektiren bir uyuşmazlıkta eksik bulduğu bilirkişi raporunu tamamlatmadan ve somut bilimsel verilere dayanmadan davanızı kesin olarak reddetmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Çevresel meselelerde devletin muhtemel olumsuz etkileri önleme yükümlülüğü bulunduğundan, yargılama sürecinin ilgili tarafların menfaatlerini titizlikle değerlendirecek şekilde yürütülmesi gerekmektedir.

İdare mahkemelerinin terör saldırıları nedeniyle açılan davaları yalnızca sosyal risk ilkesi çerçevesinde değerlendirmesi ve idarenin kusur sorumluluğunu hiç incelememesi, yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, idarenin olaydaki olası ihmallerinin veya kusurlarının araştırılmamasının, devlete yüklenen yaşamı koruma yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğinin tespitini engellediğini belirtmektedir.

Haksız yere ülkeye girişinize izin verilmemesi ve bu işlemin mahkeme kararıyla iptal edilmesi durumunda, uğradığınız zararların giderilmesi için idareye karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talep etmeniz mümkündür. İdari makamların hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemleri nedeniyle kişilerin özel ve aile hayatlarına haksız bir şekilde müdahale edildiğinde, ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesi devletin sorumluluğundadır.

İptal davasını kazanmanıza rağmen mahkemenin sadece idari işlemin iptal nedenlerinin ağır bir hukuki yanlışlıktan kaynaklanmadığını ve hizmet kusuru bulunmadığını belirterek tazminat talebinizi reddetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yüksek mahkeme içtihatlarına göre, hakkınızda uygulanan Türkiye'ye giriş yasağının hukuka aykırı olduğu tespit edildikten sonra, bu haksız işlemin sizin özel ve aile hayatınızda doğurduğu olumsuz sonuçların göz ardı edilmesi hukuken kabul edilemez.

Mahkemelerin hukuka aykırı bir idari işlemi iptal etmesine rağmen salt idari işlemlerin iptal nedenlerinin her zaman tazminat sorumluluğu doğurmayacağı gibi soyut ve genel bir gerekçeyle zararlarınızı karşılamaması, anayasal güvence altındaki haklarınızın ihlali niteliğini taşıyabilir. Devletin, hukuka aykırılığı tespit edilmiş bir müdahale sonucunda ortaya çıkan zararlarınızı telafi edecek elverişli ve etkili idari veya yargısal yolları size sunması zorunludur.

Dava sürecinde yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, Anayasa ile güvence altına alınan haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, alacağın tahsili için uygun yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını mülkiyet hakkı ve bu hakla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali olarak kabul etmektedir.

İnfaz hâkimliğinin, cezaevindeki aile bireylerinizle görüşme talebinize ilişkin şikâyetinizi kendi görev alanına girmediği gerekçesiyle esasa girmeden reddetmesi temel hak ve hürriyetleriniz bağlamında hukuka uygun kabul edilmeyebilir. Hükümlü ve tutukluların dışarıyla ilişkileri veya kurum içindeki faaliyetleriyle ilgili şikâyetleri karara bağlamak yasal olarak infaz hâkimliklerinin temel görevidir.