Etkili Başvuru Hakkı

Ceza infaz kurumlarındaki barınma, temizlik ve sağlık gibi fiziksel şartların uygunsuzluğuna yönelik şikayetlerinizi öncelikle infaz kurumunun idare ve gözlem kuruluna, oradan sonuç alamazsanız infaz hâkimliği makamına iletebilirsiniz. İnfaz hâkimliklerinin temel görevlerinden biri, tutuklu ve hükümlülerin barındırılma koşulları ile temizlik ve sağlık şartlarına ilişkin şikayetlerini esastan inceleyip karara bağlamaktır.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi için dava açtığınızda, yargılama devam ederken çıkarılan bir kanun nedeniyle alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması durumunda Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verebilmektedir. Yüksek mahkeme, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yapılan bir kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal hakların ihlali olarak görmektedir.

Yargı makamlarının, ceza infaz kurumu şartlarına ilişkin temel şikâyetlerinizi hiç değerlendirmeden esasa girmeksizin karar vermesi hukuka uygun bir yaklaşım olarak kabul edilmemektedir. Bir yargı merciine başvurduğunuzda, uyuşmazlığın içinde yer alan maddi ve hukuki sorunların bütünüyle ele alınması ve karara bağlanması yargısal fonksiyonun en temel işlevlerinden biridir.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla dava açtıktan sonra yargılama sırasında yürürlüğe giren bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen sonradan yapılan bir kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı bağlamında bir ihlal oluşturmaktadır.

Mahkemelerin, cezaevinde maruz kaldığınız onur kırıcı veya aşağılayıcı uygulamalara yönelik iddialarınızı yüzeysel bir incelemeyle reddetmesi halinde, bu durum etkili başvuru hakkı ihlali sayılarak kararın bozulması ve yeniden yargılama yapılması yolunu açabilir. Sadece idarenin savunmasıyla yetinilerek, keşif veya bilirkişi incelemesi yapılmadan ve yeterli delil toplanmadan davanın reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmeyebilir.

Şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki olaylarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yürürlüğe giren yasal düzenlemeler nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını anayasaya aykırı bulmaktadır.

İşinize haksız yere son verilmesi ve bu işlemin yargı kararıyla iptal edilmesi durumunda, yaşadığınız manevi üzüntü ve yıpranma nedeniyle idareden tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızdaki haksız işlemin yargı makamlarınca tespit edilmiş olması, idarenin size karşı tazminat sorumluluğunu doğurabilmektedir.

Yargı kararlarının uzun süre icra edilmemesi nedeniyle başvurduğunuz komisyonun size yetersiz ve orantısız derecede düşük bir miktar ödenmesine karar vermesi halinde bu durumu etkili başvuru hakkı kapsamında Anayasa Mahkemesi önüne taşıyabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, komisyon tarafından verilen tazminat miktarının açıkça ve orantısız şekilde düşük belirlenmesi durumunda bu yolun hak ihlalini yeterince gidermediği sonucuna varmaktadır.

Ceza infaz kurumundaki barınma koşullarınızın uygunsuzluğu nedeniyle yaptığınız şikayetin incelenmeden reddedilmesi, temel haklarınızın ihlali niteliğindedir. İlgili kanunlara göre hükümlü ve tutukluların barındırılmaları, yatırılmaları veya beslenmeleri gibi temel yaşamsal faaliyetlere ilişkin şikayetleri incelemek ve karara bağlamak doğrudan infaz hâkimliği makamının görevleri arasında yer almaktadır.

Ceza infaz kurumundaki barınma koşullarınızın yetersizliği ve yerde yatmak zorunda kalmanız gibi şikayetlerinizin infaz hakimliği tarafından incelenmeden reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali niteliğindedir. Cezaevindeki mahpusların yerleştirilmeleri, barındırılmaları ve fiziksel şartları gibi konular doğrudan doğruya infaz hakimliğinin görev alanına girmektedir.