Aydınlatma Yükümlülüğü

İşverenin kamera ile izleme yapabilmesi için çalışanlarını izlemenin amacı ve kapsamı hakkında önceden aydınlatması hukuki bir zorunluluktur. İşyerinde gizli kamera veya işçilere bilgi verilmeden yapılan genel izlemeler, çalışanların özel hayatın gizliliği hakkına müdahale olarak değerlendirilir.

Patronunuzun size haber vermeden kurumsal e-posta hesabınızdaki yazışmaları gizlice okuması, temel haklarınıza yönelik ciddi bir müdahale olduğundan kural olarak mümkün görülmemektedir. İşveren, şirket tarafından tahsis edilen iletişim araçlarının kullanımını yönetim hakkı çerçevesinde denetleme yetkisine sahip olsa da, bu denetimin yapılabilmesi için öncelikle size aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde açık bir bilgilendirme yapması gerekmektedir.

İşverenin çalışana tahsis ettiği kurumsal e-posta hesabına önceden bir bilgilendirme yapmaksızın erişmesi ve yazışmaları okuması, genel olarak kişisel verilerin korunması hakkına ve haberleşme hürriyetine müdahale niteliği taşıyabilecek bir durumdur. Anayasa Mahkemesi kararlarında da vurgulandığı üzere, iş sözleşmesinde veya işyeri kurallarında kurum içi iletişimin denetlenebileceğine dair çalışana karşı aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmemişse, bu tür bir gizli erişim meşru zeminde görülmeyebilir.

İşverenin, size tahsis edilen kurumsal e-posta hesabınızı herhangi bir ön bilgilendirme yapmaksızın ve gizlice denetlemesi, özel hayatın gizliliği ve haberleşme hürriyetinin ihlali olarak değerlendirilebilecek oldukça ciddi bir durumdur. Anayasa Mahkemesi kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, işverenin e-posta içeriklerini inceleyebilmesi için çalışanlara bu denetim yetkisi, kullanım sınırları ve yaptırımlar hakkında önceden şeffaf bir aydınlatma yapması zorunludur.

İşverenin sırf kurumsal bir e-posta adresi ve donanım sağladığı için bu cihazlar üzerindeki tüm şahsi yazışmaları sınırsızca ve keyfi olarak okuyabilmesi hukuken kabul edilen bir durum değildir. Kurul kararlarında, bir çalışanın şirket e-postası üzerinden mecburen veya sehven kendi kişisel yazışmalarını yapmasının, bu verilerin işveren açısından doğrudan alenileştirilmiş kişisel veri statüsüne girdiği şeklinde kesinlikle yorumlanamayacağı belirtilmiştir.

İnternet üzerinden yaptığınız alışverişlerde ad, soyad ve adres gibi kimlik ile iletişim bilgilerinizin alınması, ürünün size teslim edilebilmesi için zorunlu olduğundan kural olarak yasaldır. Satıcı ile aranızda kurulan sözleşmenin ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması sebebiyle, bu tür temel bilgilerin işlenmesi hukuka uygunluk sebepleri arasında yer alır ve genellikle ayrıca bir açık rıza aranmaz.

Çocuğunuzun okul etkinliklerinde çekilen fotoğraflarının okulun internet sitesinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşılması için sizden mutlaka usulüne uygun şekilde onay alınması gerekmektedir. Okullar ve eğitim kurumları, çocukların ses, görüntü ve video kayıtlarını genel ağ ortamlarında paylaşmadan önce aydınlatma yükümlülüğü çerçevesinde velileri bilgilendirmeli ve onların açık rızasını almalıdır.

Sadece otomatik sistemler ve yapay zeka algoritmaları kullanılarak hakkınızda oluşturulan profil üzerinden aleyhinize bir tıbbi karar verilmesi, hukuken itiraza oldukça açık bir işlemdir. Acil serviste sadece sistemin risk analizine dayanarak size öncelik verilmemesi ve bu sebeple tedavinizin gecikmesi, insan müdahalesi ve hekim değerlendirmesi olmaksızın alınmış haksız bir karar olarak nitelendirilebilir.

Suç soruşturması ve kovuşturması gibi işlemler kapsamında yargı makamları veya infaz mercileri tarafından kişisel verilerinizin işlenmesi, KVKK hükümlerinin uygulanmadığı tam istisna hallerinden biri olarak düzenlenmiştir. Aynı şekilde kolluk kuvvetlerince suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla gerçekleştirilen veri işleme faaliyetlerinde de veri sorumlusunun sizi aydınlatma yükümlülüğü kısmen bulunmamaktadır.

Tıbbi kayıtlarınızın sağlık hizmeti sunumu dışında ticari veya reklam gibi amaçlarla kullanılması, yasaların aradığı meşru amaçlarla işlenme ilkesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Veri sorumlusu olan hastane yönetimi, verilerinizi ancak size önceden bildirdiği ve yasal olarak aydınlatma yükümlülüğü kurallarına uyduğu hukuki sınırlar içinde kullanabilir.