Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel iddialarınızı ve sunduğunuz delilleri hiç değerlendirmeden karar vermesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılama sürecinde kendinizi suçtan kurtaracak nitelikte olan ve olayın asıl failinin başkası olduğunu gösteren devam eden başka bir ceza davasının varlığını mahkemeye bildirmenize rağmen, mahkemenin bu durumu kararında hiç tartışmaması gerekçeli karar hakkı ihlali sayılmaktadır.

Ceza davasında aleyhinize ifade veren tanıklara soru sorma ve onlarla yüzleşme imkânı tanınmaması yargılamanın adilliğini zedeleyebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, bir mahkûmiyet kararı tek veya belirleyici ölçüde sanığın sorgulama imkânı bulamadığı tanık beyanlarına dayanıyorsa, bu durum adil yargılanma hakkı çerçevesinde ciddi bir sorun oluşturur.

Mahkûmiyet kararınız tek veya belirleyici ölçüde sizin sorgulama imkânı bulamadığınız bir tanığın ifadesine dayanıyorsa ve bu durumu telafi edecek güvenceler sağlanmamışsa bu durum hukuka uygun görülmemektedir. Ceza yargılamalarında aleyhinize ifade veren kişilere soru sorma ve onlarla yüzleşme hakkınız adil yargılanma hakkı kapsamındadır.

Mahkemelerin somut olayın açıkça belirli olan koşullarını gözetmeyerek kanun hükümlerini hatalı bir biçimde uygulaması durumunda hakkaniyete uygun yargılanma hakkınız ihlal edilmiş olur. Anayasa Mahkemesi kural olarak derece mahkemelerinin delilleri değerlendirmesine ve hukuk kurallarını yorumlamasına müdahale etmese de, yargılamanın hakkaniyetini temelden sarsan açık bir keyfîlik veya bariz takdir hatası bulunması halinde bu duruma müdahale etmektedir.

Kamu görevine iade edildikten sonra açıkta geçirdiğiniz döneme ait fazla çalışma ücretlerinizin ve maaşlarınıza işleyecek yasal faizlerin ödenmesi için idareye yapacağınız başvurunun reddedilmesi durumunda idari yargıda iptal davası açarak bu haklarınızı talep etmeniz mümkündür. İdarenin, fiilen çalışılmadığı gerekçesiyle fazla çalışma ücretini ödememesi veya bütçe sisteminde faize ilişkin hüküm bulunmadığı bahanesiyle yargı kararı olmadan yasal faiz ödemesi yapamayacağını belirterek talebinizi reddetmesi kesin bir engel oluşturmaz.

Hâkimin size davanızdaki şekil eksikliğini düzeltmeniz için süre vermeden davanızı usulden reddetmesi hak arama özgürlüğünüzü kısıtlayan bir durumdur. Yargılama süreçlerinde temel amaç, bireylerin haklarına kavuşmasını sağlamaktır ve usul kurallarının bu amacı engelleyecek kadar katı uygulanmaması gerekir.

İdare mahkemesinin davanızın sonucunu etkileyecek nitelikteki temel itirazlarınızı ve iddialarınızı kararda tartışmadan ve somut bir gerekçe sunmadan davanızı reddetmesi hukuka aykırıdır. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında, mahkemelerin verdikleri kararlarda uyuşmazlığın maddi ve hukuki sorunlarını delillerle bağ kurarak yeterli bir şekilde açıklaması zorunludur.

Mahkemenin sadece idarenin sunduğu belgelere dayanarak sizin iddialarınızı ve araştırılmasını istediğiniz hususları dikkate almadan karar vermesi durumunda, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı ihlal edilmiş olabileceğinden bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Yargılama sürecinde mahkemelerin, taraflardan birini diğerine göre daha zayıf bir duruma düşürmeksizin iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanıması zorunludur.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki savunmalarınızı makul bir gerekçeyle karşılaması zorunludur. Sadece bir bankada hesabınızın bulunması ve burada gerçekleştirilen rutin bankacılık işlemlerinin kategorik olarak örgütsel faaliyet kapsamında değerlendirilmesi hukuka uygun görünmemektedir.

Mahkemelerin verdikleri kararlarda, uyuşmazlığın sonucuna doğrudan etki edebilecek nitelikteki temel iddia ve savunmalarınızı mutlaka ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karşılaması gerekmektedir. Sunmuş olduğunuz delillerin ve savunmalarınızın mahkemece değerlendirilmeden soyut ve genel geçer ifadelerle mahkûmiyet hükmü kurulması, Anayasa ile güvence altına alınan adil yargılanma hakkı çerçevesinde önemli bir usul eksikliğidir.