Adil Yargılanma Hakkı

İstinaf incelemesini yapan mahkemenin, sunduğunuz ve uyuşmazlığın sonucuna doğrudan etki edebilecek nitelikteki emsal bir kararı hiç tartışmadan davanızı reddetmesi hukuka uygun kabul edilemez. Bir yargılama sürecinde tarafların ileri sürdüğü iddia ve itirazların, özellikle de davanın kaderini değiştirebilecek ağırlıktaki argümanların mahkeme tarafından titizlikle incelenmesi ve kararda bunlara makul yanıtlar verilmesi şarttır.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce ilgili Tazminat Komisyonuna başvuru yolunun tüketilmesi zorunludur. Uzun süren yargılamalar nedeniyle hak kaybına uğradığını düşünen kişilerin, adil yargılanma hakkı kapsamında güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkı çerçevesinde mağduriyetlerinin giderilmesini talep etme hakları elbette bulunmaktadır.

Kanun yolu incelemesi yapan istinaf mahkemelerinin, uyuşmazlığın esası yönünden önem taşıyan meselelere ilişkin olarak mutlaka tatmin edici ve yeterli bir gerekçe ortaya koyması yasal bir zorunluluktur. İlk derece mahkemesi tarafından karşılanmayan veya istinaf aşamasında davanın gidişatını değiştirebilecek nitelikte ileri sürdüğünüz esaslı iddia ve itirazların mahkemece değerlendirilmemesi adil yargılanma hakkı ihlaline yol açar.

Olayın idarenin ihmali ve kusuru neticesinde gerçekleştiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda, daha önce valilik komisyonu ile sulhname imzalayıp maddi tazminat almış olsanız dahi manevi zararlarınızın tazmini için dava açma hakkınızın bulunduğu kabul edilmektedir. İlgili kanun kapsamında imzalanan sulhnamenin genel hükümlere göre manevi tazminat talep edilmesine engel oluşturmayacağı Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edilmiştir.

Bir kanun yolu incelemesi yapan yargı merciinin daha önce verdiği bozma kararından dönerek davanın reddini onaması durumunda, bu görüş değişikliğinin nedenlerini açıklaması gerekliliğinden dolayı gerekçesiz karar verilmesi hakkınızı ihlal edebilir. Mahkemelerin verdikleri kararların, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile sizin tarafınızdan ileri sürülen ve sonucu etkileyecek iddialar hakkında yeterli açıklamalar içermesi zorunludur.

Sulh Ceza Hakimliğinin itirazlarınızı ve sunduğunuz delilleri hiç değerlendirmeden sadece polis tutanağına dayanarak karar vermesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Suç veya kabahat isnadına ilişkin yargılamalarda mahkemelerin, fiili ve hukuki karinelere dayanması tamamen yasak olmasa da, bu durum kişinin otomatik olarak suçlu ilan edilmesi anlamına gelmemelidir.

Hastaneden alınan ve alkolsüz olduğunuzu gösteren kan testi sonucunu mahkemeye sunmanız, cezanın iptal edilme ihtimalini doğurabilir çünkü mahkemelerin bu tür esaslı delilleri dikkate alması anayasal bir gerekliliktir. Trafik ekiplerince yapılan ölçümün ardından kısa bir süre içinde tam teşekküllü bir hastaneye başvurarak aldığınız rapor, olay anındaki durumunuzu aydınlatabilecek önemli bir savunma aracıdır.

Ceza infaz kurumunda verilen disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet başvurularında mahkemenin sizi zorla Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi üzerinden dinlemesi ve duruşmada bizzat bulunma talebinizin gerekçesiz reddedilmesi anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. İnfaz hâkimliği tarafından yapılan bu tür yargılamalar medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklar kapsamında değerlendirildiğinden, kişinin kendi isteğine aykırı olarak uzaktan bağlantı yoluyla duruşmaya katılması duruşmada hazır bulunma hakkı bağlamında bir müdahale teşkil etmektedir.

Mahkemenin sendikal nedenlerle işten çıkarıldığınıza dair iddialarınızı yüzeysel bir incelemeyle ve yeterli araştırma yapmadan reddetmesi durumunda anayasal haklarınız ihlal edilmiş olabileceği için hukuk yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma imkânınız vardır. Yerel mahkemeler ve istinaf mercileri, işverenin sizi işten çıkarma nedeninin sendikal olup olmadığını değerlendirirken iş yerindeki üye sayısındaki azalmaları, diğer sendikalı işçilerin akıbetini ve size yönelik olası baskıları gösteren delilleri titizlikle incelemekle yükümlüdür.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmadığı şikayetiyle Anayasa Mahkemesine doğrudan bireysel başvuruda bulunmadan önce Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Yeni yürürlüğe giren yasal düzenlemeler kapsamında, mahkemelerin uzun sürmesi nedeniyle oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla Tazminat Komisyonunun görev alanı genişletilmiştir.