Adil Yargılanma Hakkı

İstinaf mahkemelerinin benzer dosyalarda farklı değerlendirmeler yapması, tek başına anayasal hakların ihlal edildiği veya eşitliğe aykırı davranıldığı anlamına gelmez. Anayasa Mahkemesinin asıl görevi, mahkemelerin aynı maddi olaylar üzerine yaptığı farklı hukuki yorumlar arasında birine üstünlük tanımak değil, bu kararlar verilirken bariz bir takdir hatası veya açık bir keyfilik yapılıp yapılmadığını denetlemektir.

İdare mahkemelerinde açtığınız iptal davasında, tarafınıza verilen servis kontrolü görevinin yasal görev kapsamınızı aştığı yönündeki esaslı iddialarınızın mahkemeler tarafından incelenmemiş olması adil yargılanma hakkı çerçevesinde ciddi bir eksikliktir. Olayın yaşandığı tarihte yürürlükte olan mevzuata göre, taşımalı okul servis araçlarının kontrolünün doğrudan nöbetçi öğretmenin asli görevi olup olmadığı hususunun yargılamada netliğe kavuşturulması gerekirdi.

Öğle arası nöbet görevini sendika kararına uyarak yerine getirmemeniz sebebiyle size ceza verilmesi durumunda, mahkemelerin bu eyleminizin haklı gerekçelerini tartışmadan karar vermesi sendika hakkı ihlali sayılmaktadır. Tam gün eğitim yapan okullarda görevli öğretmenlerin beslenme, dinlenme ve ibadet gibi en temel insani ihtiyaçlarını karşılayacak bir zaman diliminin sağlanmaması önemli bir sorundur.

İdari soruşturma sürecinde size açıkça sorulmayan ve savunma fırsatı verilmeyen bambaşka bir fiil veya hukuki nitelendirme üzerinden yargı mercilerince cezalandırılmanız adil yargılanma kurallarına aykırılık teşkil eder. Bir kişinin memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı veya utanç verici hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle cezalandırılabilmesi için, bu suçlamanın öncelikle kişiye açıkça yöneltilmesi ve delillerini sunma imkânının tanınması şarttır.

Ödeme gücü bulunmayan bir kişinin adli yardım talebinin yetersiz gerekçelerle reddedilmesinin ardından verilen kesin süre içinde harcın yatırılamaması nedeniyle istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi mahkemeye erişim hakkı ihlali oluşturabilmektedir. Mahkemeler, yargılama giderlerini ödemekten yoksun olan kişilerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kanunda öngörülen şartları kategorik ve katı bir şekilde uygulamak yerine her somut olayın kendi özel koşullarını dikkate almalıdır.

Mahkemelerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kişinin sadece ödeme gücünden yoksun olup olmadığına değil, aynı zamanda ileri sürdüğü talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması şartına da bakması yasal bir gerekliliktir. Mevzuata göre, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini karşılayamayacak olan kişilerin adli yardımdan yararlanabilmesi için açtıkları davanın veya yaptıkları itirazın ilk bakışta tamamen haksız veya temelsiz görünmemesi gerekmektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalarınızı kararında hiç değerlendirmemesi ve bunlara yanıt vermemesi anayasal haklarınızın açık bir ihlalidir. Ceza yargılamalarında kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla, mahkemelerin verdikleri kararlarda mutlaka yeterli ve tatmin edici bir gerekçe bulunması zorunludur.

İhracat hesabının süresi içinde kapatılamaması durumunda idari makamların size yaptırım uygulamadan önce hesapların kapatılmasını temin etmek amacıyla doksan gün süreli bir ihtarname göndermesi yasal bir zorunluluktur. İlgili mevzuata göre ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren belirlenen süreyi geçemez ve kapatılmayan hesaplar bankalarca vergi dairesine ihbar edilir.

Aleyhinize beyanda bulunan tanıkların duruşmada dinlenmemesi ve onlara soru sorma imkânı tanınmaması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturabilir. Ceza yargılamasında kural olarak, sanığın hukuki durumunu belirleyici ölçüde etkileyen tanık beyanlarının bizzat kararı verecek mahkeme huzurunda alınması ve tartışılması gerekir.

İlk derece mahkemesinde davanız görülürken bilirkişi raporuyla ortaya çıkan ek tazminat miktarını talep edebilmeniz anayasal hak arama hürriyetinizin temel bir parçasıdır ve sırf ilk dilekçede bazı ifadeler eksik diye bu talebinizin kanun yolu aşamasında tamamen göz ardı edilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Olayınızda istinaf mahkemesinin sadece dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmadığı gerekçesiyle sonradan yaptığınız maddi tazminat artırım talebini yok sayması ve eksik harçla ilgili size düzeltme imkanı vermemesi, adaletin sağlanmasını engelleyen aşırı şekilci bir yaklaşımdır.