Usul Hukuku

Boşanma kararınızın kesinleşmesinin ardından mal paylaşımı davası açmak için acele etme zorunluluğunuz bulunmamakla birlikte, kanunların öngördüğü belirli bir yasal süre içerisinde bu hakkınızı kullanmanız son derece önemlidir. Mal rejiminin tasfiyesi sonucunda doğacak olan katılma alacağı, değer artış payı ve diğer taleplerinizin ileri sürülebilmesi, Yargıtay’ın güncel ve yerleşik içtihatlarına göre on yıllık genel zamanaşımı süresi kısıtlamasına tabidir.

Boşanma kararınızın üzerinden üç yıl geçmiş olması, mal paylaşımından doğan yasal haklarınızı aramanıza genel kural olarak engel teşkil etmemektedir; zira bu davalar için kanunen öngörülen zamanaşımı süresi henüz dolmamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları ve mevcut yasal uygulamalar ışığında, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağı talepleri için Borçlar Kanunu'nda yer alan on yıllık genel zamanaşımı süresi tatbik edilmektedir.

Mal rejiminin tasfiyesinden doğan her türlü alacak davasında süre sınırı uygulamada oldukça hayati bir yer tutmakta olup, Yargıtay'ın güncel ve istikrarlı içtihatlarına göre evliliğin boşanma veya ölüm nedeniyle sona ermesi hallerinde kural olarak on yıllık zamanaşımı süresi uygulanmaktadır. Dolayısıyla, boşanma kararınızın mahkemece kesinleştirilmesinin üzerinden henüz altı yıl geçmiş olması sebebiyle, eşinizin arsasına yaptığınız esaslı katkılardan doğan haklarınızı talep edebilmeniz için yasal sürenizin henüz dolmadığı hukuken değerlendirilmektedir.

Zor durumunuzdan faydalanılarak hakkınızın çok altında bir meblağa imza atmanız, hukukumuzda aşırı yararlanma (gabin) kurumu çerçevesinde değerlendirilerek anlaşma belgesinin iptali için hukuki bir dayanak oluşturabilir. Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık bulunuyorsa ve bu oransızlık sizin zor durumda kalmanızdan, deneyimsizliğinizden veya düşüncesizliğinizden yararlanılmak suretiyle meydana getirilmişse, bu durum aşırı yararlanma hali olarak adlandırılır.

Geçiş sürecinde imzaladığınız feragat ve sulh sözleşmeleri, geçişten önceki dönemde doğmuş ancak henüz ödeme aşamasına gelmemiş kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklarınızdan tamamen vazgeçtiğiniz şeklinde yorumlanmamalıdır. Anayasa Mahkemesi'nin ilgili iptal kararları ışığında, işçilerden zorunlu olarak alınan geçmişe yönelik dava ve alacaklardan vazgeçme şartını içeren feragat beyanı mülkiyet ve adil yargılanma haklarının ihlali sayılarak iptal edilmiştir.

Kural olarak hakem kararları verildikleri anda tıpkı mahkeme ilamları gibi maddi anlamda kesin hüküm teşkil edip derhal icra edilebilir bir yapıya sahip olsalar da, ağır ve temel usul ihlalleri durumunda kanun koyucu hak arama hürriyetinizi koruyacak olağan hukuki denetim mekanizmalarını açık bırakmıştır. Yargılama sürecinde sizin savunma sunmanızın kısıtlanması, sunduğunuz kanıtların kasten incelenmemesi ve taraflar arasındaki eşitlik ilkesinin kasıtlı olarak gözetilmemesi, evrensel usul kurallarından olan hukuki dinlenilme hakkı kuralının çok açık bir ihlali anlamına geleceğinden mahkeme incelemesine esas oluşturabilecek güçlü bir usuli aykırılıktır.

Sözleşme görüşmeleri sırasında işverenin sizde kesin olarak işe alınacağınıza dair haklı bir güven oluşturmasına rağmen işe alım yapmaması, tazminat talep etmenize temel oluşturabilecek bir eylemdir. Hukukumuzda sözleşme görüşmelerine başlandığı andan itibaren taraflar arasında dürüstlük kuralına dayalı bir güven ilişkisi kurulur.

Baskı veya hile altında imzaladığınızı iddia ettiğiniz anlaşmanın geçersizliğini ileri sürerek işinize geri dönmek istiyorsanız, sadece anlaşmanın iptali için bir dava açmak yerine doğrudan iş mahkemelerinde işe iade davası açmanız usulen çok daha sağlıklı bir hukuki yol olarak değerlendirilmektedir. Uygulamada, geçerli bir ikale sözleşmesinin bulunmadığı ve aslında sürecin örtülü bir işveren feshi olduğu yönündeki iddialar, doğrudan işe iade davasının içerisinde incelenmekte ve mahkeme ilk olarak sözleşmenin geçerliliğini denetlemektedir.

Patronunuzun şahsınıza yönelik hakaret içeren sözler sarf etmesi ve özel hayatınızla ilgili asılsız ithamlarda bulunması, işçiye doğrudan haklı fesih imkanı tanıyan çok ağır bir ihlaldir. Mevzuatımız kapsamında işverenin işçisine veya ailesine karşı şeref ve namusuna dokunacak sözler söylemesi ya da sataşma niteliğinde eylemlerde bulunması kesinlikle yasaklanmıştır.

İş Hukuku kapsamındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk bürosuna başvurduğunuz andan itibaren, sürecin tamamlanıp son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen süre boyunca zamanaşımı süreleri durmakta ve hak düşürücü süreler işlememektedir. Bu nedenle, kanuni sürenin dolmasına çok az bir zaman kala arabulucuya başvurmuş olsanız dahi, büroda dosyanızın açıldığı tarih esas alınacağından hak kaybına uğramazsınız.