Tazminat

Açtığınız davanın mahkeme tarafından uyuşmazlığın esasına girilmeden salt kanuni bir yasaklamaya dayanılarak reddedilmesi, adil yargılanma hakkı güvencelerinin ihlali anlamına gelebilmektedir. Demokratik bir toplumda adaletin sağlanabilmesi için mahkemeye erişim yeterli olmayıp, aynı zamanda dava konusu edilen uyuşmazlığa ilişkin esaslı taleplerin yargı makamlarınca incelenerek bir sonuca bağlanması gerekir.

Yapılan bir haberin üzerinden uzun yıllar geçmiş olması ve güncelliğini yitirmesi, kişinin kişilik haklarına saldırı niteliği taşıyan ifadeler içerdiğinde basın kuruluşu aleyhine manevi tazminata hükmedilmesine temel oluşturabilir. Haber verme görevi yerine getirilirken kamunun haber alma hakkının bulunması, gerçeğe aykırı bilgilerin yayılmasının haklı bir gerekçesi olarak kabul edilemez.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce Tazminat Komisyonuna başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği yönündeki iddialar için öncelikle kanunla kurulmuş olan idari başvuru yolunun tüketilmesi şarttır.

Mahkemelerin, doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davayı esasa girmeden doğrudan reddetmesi mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. İdare mahkemeleri, idarenin doğrudan takdir yetkisi olmayan ve doğrudan yasal düzenlemelerle statüsü sona erdirilen kişilerin açtığı tazminat davalarında idari işlem bulunmadığı gerekçesiyle inceleme yapmaktan kaçınabilmektedir.

Hücre cezasının infaz edildiği disiplin koğuşunun fiziki şartlarının çok kötü ve hijyenden yoksun olması nedeniyle insanlık onuruyla bağdaşmayan bir muameleye maruz kaldığınızı iddia ediyorsanız, bireysel başvuru öncesinde muhakkak olağan idari ve yargısal yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şikâyet edilen tutulma koşulları cezanın bitmesiyle veya tahliye gibi bir nedenle sona ermişse artık doğrudan ihlali önleyici tedbirler yerine tazminat yollarına başvurulması kuralı geçerlidir.

Beraat kararı almanız nedeniyle ceza infaz kurumunda fazladan tutulduğunuz süreler için devletten tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kişilerin haksız veya hatalı bir değerlendirme sonucu infazına başlanan mahkûmiyet hükmü nedeniyle cezaevinde tutulması, anayasal bir güvence olan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilmektedir.

Mahkemelerin haksız tutulma nedeniyle hükmettiği tazminat miktarının, yaşadığınız mağduriyetle orantılı olmayan önemsiz bir tutar olması anayasal güvencelere aykırılık teşkil edebilir. Derece mahkemelerinin tazminat miktarını belirlerken takdir yetkisi bulunsa da bu miktar Anayasa Mahkemesinin benzer ihlaller için verdiği standart tazminat tutarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır.

Mahkemenin davanızın sonucuna etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı ayrı ayrı değerlendirmeden ve somut bir cevap vermeden davanızı reddetmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Bütün mahkemelerin verdikleri kararları yeterli ve makul bir gerekçeyle yazmaları anayasal bir zorunluluktur.

Haksız tutukluluk veya tutukluluğun devamı kararlarına karşı tazminat talep etmek için hakkınızda yürütülen ceza davasının kesinleşmesini veya beraat etmeyi beklemeniz kural olarak gerekmemektedir. Ceza yargılamanız devam ederken kanunlarda belirtilen koşullar dışında tutuklandığınızı, tutukluluğunuzun haksız yere devam ettirildiğini, itirazlarınızın değerlendirilmediğini veya kararların size tebliğ edilmediğini düşünüyorsanız 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında doğrudan tazminat davası açabilirsiniz.

Mahkemelerin açtığınız tazminat davasını, iddialarınızı ayrıntılı olarak incelemeden ve sadece asıl ceza davasının bitmediğini ileri sürerek genel ve matbu ifadelerle reddetmesi hukuken mümkün değildir. Anayasa tarafından güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemelerin, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve itirazları dikkate alması gerekir.