Tazminat

Yakalanma veya tutuklanma durumunuzun yakınlarınıza bildirilmemesi anayasal bir güvencenin ihlalidir ve bu ihlale dayanarak tazminat davası açtığınızda mahkemelerin bu iddiayı cevapsız bırakması yasal değildir. Anayasa'nın ilgili maddeleri gereğince, kişinin yakalandığı veya tutuklandığı yakınlarına derhal bildirilmek zorundadır.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi için öncelikle Tazminat Komisyonuna başvuru yapmanız gerekmektedir. Makul sürede sonuçlandırılmayan yargılamalarla ilgili şikayetlerde, doğrudan bireysel başvuru yoluna gitmeden önce kanunla kurulan bu komisyona başvurulması yasal bir zorunluluktur.

Yurt dışına çıkış yasağının belirsiz bir süre uzaması ve herhangi bir somut kritere dayanmaksızın ilanihaye uygulanması, bu kısıtlamanın özel hayatınız üzerindeki etkilerini zamanla ağırlaştırarak anayasal hakların ihlaline neden olur. Tüm koruma tedbirlerinin doğası gereği geçici olması gerekirken mahkemelerin yeni bir delil veya gereklilik ortaya koymadan sadece genel geçer ve tekrar eden ifadelerle bu yasakları sürdürmesi hukuka uygun kabul edilemez.

İdarenin hizmet kusurunun olay anında değil de sonradan ortaya çıkan ceza yargılaması gibi süreçlerle öğrenildiği durumlarda tazminat davası açma süresinin olayın yaşandığı tarihten itibaren başlatılması mahkemeye erişim hakkınızı zedeleyebilir. Meydana gelen zararın veya zararla idari eylem arasındaki illiyet bağının sonradan anlaşıldığı durumlarda dava açma süresinin hakkın doğduğunun öğrenildiği tarihten itibaren işlemesi gerektiği kabul edilmektedir.

Gözaltı sürenizin bitiminden sonra mahkemeye sevk edilmeniz ve hâkim karşısına çıkarılmanız için geçen zorunlu süreler kural olarak azami gözaltı süresine ilave edilmektedir ve bu süre zarfında adliyede tutulmanız tek başına haksız gözaltı tazminatı almanıza yol açmamaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, toplu olarak işlenen suçlarda kanunda öngörülen azami dört günlük gözaltı süresine, kişinin yakalama yerinden en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu yol süresi eklenebilmektedir.

Kanuni gözaltı süresinin aşıldığı ve haksız yere tutulduğunuz iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız kural olarak mümkün olmayıp öncelikle kanunlarda öngörülen olağan hukuk yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Hukuk sistemimizde, gözaltı süresinin yasaya aykırı olarak aşıldığını iddia eden kişilerin uğradıkları zararların giderilmesi için ceza muhakemesi kurallarında özel bir tazminat davası yolu öngörülmüştür.

Açtığınız manevi tazminat davasının mahkeme tarafından sırf kanunda tazminat istenemeyeceğine dair bir hüküm bulunduğu gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama talep edebilirsiniz. İdare mahkemeleri geçmişte, ilgili kanunda yer alan tazminat talep edilemeyeceğine dair kuralı uygulayarak kişilerin iddia ve itirazlarını değerlendirmeksizin doğrudan davaları reddetme yoluna gitmiştir.

Cezaevinde kapasitenin çok üzerinde kalabalık odalarda uzun süre barındırılmanız ve size tahsis edilen kişisel alanın yasal sınırların altına düşmesi durumunda, devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, kişi başına düşen yaşam alanının uzun süreli ve aralıksız olarak üç metrekarenin altında kalmasını asgari ağırlık eşiğini aşan bir ihlal olarak kabul etmektedir.

Terör saldırıları neticesinde uğradığınız zararların tazmini için devlete karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talep etmeniz mümkündür. İdare mahkemeleri bu tür vakaları incelerken öncelikle idarenin olayda herhangi bir hizmet kusuru bulunup bulunmadığını değerlendirir.

Dava açarken ödeme gücünüzün olmadığını gösteren tüm belgeleri sunmanıza rağmen mahkemenin sadece vergi kaydına bakarak adli yardım talebinizi reddetmesi hakkınıza yapılmış ölçüsüz bir müdahale olarak değerlendirilebilir. Mahkemelerin, adli yardım taleplerini incelerken sunduğunuz belgeleri bir bütün olarak değerlendirmesi ve gerçekten ödeme gücünüzün olup olmadığını detaylıca araştırması gerekmektedir.