Özel Nitelikli Kişisel Veri

İşverenin salt mesai takibi amacıyla parmak izi veya yüz tanıma gibi sistemleri kullanması, kural olarak ölçülülük ilkesine aykırı bulunabilecek ve itiraz edilebilecek bir uygulamadır. Biyometrik veriler kanunumuzda özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmekte olup, imza atmak veya kart okutmak gibi daha az müdahaleci yöntemler varken bu sistemlerin dayatılması hukuka aykırı bir işleme faaliyeti oluşturabilecektir.

İnternet üzerindeki her türlü gezinme verinizin, izlediğiniz videoların veya okuduğunuz içeriklerin büyük veri madenciliği teknolojileriyle analiz edilerek hakkınızda derinlemesine çıkarımlar yapılması teknik olarak mümkün olduğu gibi ciddi bir hukuki risktir. Görünüşte son derece sıradan olan bu davranış verilerinizin sistemli şekilde birleştirilmesi sonucunda, sizin sağlık durumunuz, siyasi görüşünüz, dini inancınız veya cinsel eğiliminiz gibi doğrudan özel nitelikli kişisel veri statüsündeki en mahrem bilgilerinize ulaşılabilecektir.

İşyerinde kadın çalışanlara tanınan menstrüasyon izni gibi hakların kullandırılması sırasında, bu durumun doğrudan yöneticilere bildirilmesini veya açık alanlarda kayıt altına alınmasını zorunlu tutan uygulamalar, özel hayatın gizliliğini ihlal edici nitelikte bulunabilmektedir. İş hukukunda eşitlik ve pozitif ayrımcılık amaçlanarak getirilen bu tür izin haklarının kullanılması sırasında elde edilen veriler, özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmeli ve en üst düzeyde korunmalıdır.

Fiziksel veya ruhsal sağlığınıza ilişkin her türlü bilgi, mevzuatımızda özel nitelikli kişisel veri olarak son derece sıkı bir koruma altına alınmıştır ve bu bilgilerin rızanız dışında yayılması kesinlikle yasaktır. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında açıkça belirtildiği üzere, kişilerin sağlık durumlarına dair kayıtlar, onların çalışma hayatları ve sosyal statüleri üzerinde telafisi güç olumsuz etkiler doğurabileceği için mutlak surette mahrem kalmalıdır.

İşyeri hekimine sunduğunuz tahlil sonuçları ve hastalık geçmişiniz, patronunuz veya insan kaynakları departmanı tarafından sizin açık rızanız olmadan kesinlikle görülemez. İşçiye ait her türlü sağlık bilgisi özel nitelikli kişisel veri statüsünde olup, bu veriler ancak kanunlarda öngörülen koruyucu hekimlik gibi meşru amaçlarla ve yasal sır saklama yükümlülüğü altında bulunan yetkili işyeri hekimleri tarafından işlenebilir.

İşin niteliği doğrudan gerektirmediği müddetçe işvereninizin sizden zorla HIV, AIDS veya çeşitli genetik testler yaptırmanızı talep etmesi insan onuruna ve yasal haklarınıza aykırı bir durumdur. Anayasamız gereği vücut bütünlüğüne müdahale niteliği taşıyan biyolojik örnek alımları için mutlaka yazılı ve özgür iradenizle verilmiş bir rızanızın bulunması gerekmektedir.

Görevinizin sağladığı ayrıcalığı kullanarak eşinizin evlilik öncesine ait hastane kayıtlarını veya sağlık bilgilerini sistem üzerinden şahsen elde edip mahkemeye sunmanız, hukuken ciddi sakıncalar barındıran bir eylemdir. Kişilerin sağlık geçmişine ilişkin veriler, kanun kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilir ve bu bilgilerin kişinin rızası dışında işlenmesi yasaktır.

Kullanıcıların sağlık gibi özel nitelikli kişisel verilerini, ilgili kişilerin açık ve net rızası olmaksızın analiz etmek ve ticari amaçlarla işlemek mevzuat kapsamında kesinlikle yasaklanmış olup ağır yaptırımlara tabidir. Hukuki düzenlemeler, ırk, siyasi düşünce, din, cinsel yönelim ve sağlık gibi verileri özel nitelikli kişisel veri olarak tanımlar ve bunların işlenmesini, istisnai haller dışında mutlak surette kişinin özgür iradesiyle verdiği açık rızaya bağlar.

Sağlık durumunuza ilişkin bilgileriniz, mahiyeti gereği kişinin temel hak ve özgürlüklerini daha derinden etkileyebileceği için kanunlarımızda özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir. Bu tür hassas verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi, kaydedilmesi veya üçüncü kişilerle paylaşılması durumu, genel kişisel verilere kıyasla hukuk sistemimizde çok daha ağır bir koruma rejimine tabi tutulmuştur.

Hastanelerde tutulan tıbbi kayıtlarınız ve hastalık geçmişiniz niteliği gereği özel nitelikli kişisel veri statüsünde olduğundan, bu verilerin yasal bir zorunluluk veya açık rızanız bulunmadan üçüncü kişilerle veya araştırmacılarla paylaşılması eylemi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Sağlık verilerinizin bilimsel araştırma gibi istisnai amaçlarla kullanılabilmesi için hastanenin öncelikle sizin kimliğinizi doğrudan ortaya koyan ad, soyad ve adres gibi bilgilerinizi kodlarla değiştirerek gizlemesi ve güçlü bir kimlik kodlama yöntemine başvurması gerekmektedir.