Mülkiyet Hakkı

Bir davanın yargılaması sırasında taşınmazınız üzerine konulan tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi mülkiyet hakkınızın ihlaline yol açabilir. Mahkemeler tarafından uygulanan ihtiyati tedbir kararının mülkiyet hakkını sınırlandıran bir müdahale olarak ölçülü kabul edilebilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Arazinizin kamulaştırılması karşılığında size ödenen kamulaştırma bedeli tutarının enflasyon karşısında değer kaybetmesi durumunda, mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle hukuki yollara başvurarak bu değer kaybının giderilmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin ödemekle yükümlü olduğu tutarların zaman içinde enflasyon nedeniyle önemli ölçüde erimesi, mülk sahibine şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Arazinize el atılması sonucunda bağlanan tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılarak ödenmesi, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. İlgili yargı kararlarında da açıkça ifade edildiği üzere, kamulaştırmasız el atma tazminatlarının enflasyon oranları gözetilmeden veya eksik değerle ödenmesi kişilere katlanılması zor ve olağan dışı bir külfet getirmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle hak ihlaline uğradığınız tespit edildiğinde, kural olarak size doğrudan bir tazminat ödenmek yerine dosyanızın yerel mahkemece tekrar ele alınmasına karar verilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür mülkiyet hakkı ihlallerinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılabilmesi için en etkili yolun yeniden yargılama yapılması olduğunu belirtmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu, hizmet birleştirmesi yoluyla emekli olan kişilere ikramiye ödenmesini, kamu görevinin kıdem tazminatına hak kazanma şartlarına uygun olarak sona ermesi kuralına bağlamaktadır. Eğer kamu görevindeki hizmet süreniz tek başına emekli aylığı bağlanması için yeterli değilse ve KHK ile ihraç edildiyseniz, kurum bu durumu kıdem tazminatı şartlarına aykırı bularak emekli ikramiyesi ödemesini reddetmektedir.

Bir dava kapsamında taşınmazınızın üzerine konulan tedbir kararının çok uzun yıllar boyunca devam etmesi ve mülkünüzü kullanmanızın belirsiz bir şekilde engellenmesi durumunda mülkiyet hakkınız ihlal edilmiş sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin anayasaya uygun ve ölçülü kabul edilebilmesi için uygulamanın hem kapsamı hem de süresi itibarıyla orantılı olması gerekmektedir.

İdarenin kendi yaptığı bir hata sonucunda ticari plakanızın tahsis yerinin değiştirilmesi nedeniyle uğradığınız zararları devletten talep etme hakkınız bulunmaktadır. Kamu kurumlarının iyi yönetişim ilkesi gereğince, uygun zamanda ve tutarlı olarak hareket etmeleri, ayrıca kendi hatalarının sonuçlarını gidermeleri ve bu hataların faturasını vatandaşlara yüklememeleri gerekir.

İdarenin şehir içi ulaşımı düzenlemek ve kamu yararını sağlamak amacıyla ticari taksinizin çalışma bölgesini değiştirmesi kural olarak mülkiyet hakkınızı doğrudan ihlal eden ölçüsüz bir müdahale sayılmamaktadır. Ticari plaka tahsis belgesi ekonomik bir değer oluşturduğu için mülkiyet hakkı kapsamında korunsa da, kamu makamlarının toplu taşıma hizmetlerinin ve şehir içi ulaşımın planlanması konusunda geniş bir takdir yetkisi bulunmaktadır.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi amacıyla dava açtıktan sonra yargılama sırasında yürürlüğe giren bir kanuni düzenleme nedeniyle alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen sonradan yapılan bir kanuni düzenleme sebebiyle hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmanız, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı bağlamında bir ihlal oluşturmaktadır.

Belediyenin hatalı imar uygulamaları nedeniyle inşaat ruhsatınızın iptal edilmesi ve taşınmazınızın uzun süre atıl bırakılması sonucunda uğradığınız zararların tazmin edilmesi gerekmektedir. İdarenin, imar mevzuatına uygun şekilde parselasyon planlarını zamanında yapmaması ve hatalı işlemler tesis etmesi sonucunda inşaatınızın durması, doğrudan mülkiyet hakkınızın kullanımına yönelik bir müdahaledir.