Mülkiyet Hakkı

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen bir bankadaki katılım fonu hesabınıza konulan blokenin çok uzun süre devam etmesi, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızın ihlali sayılır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hesabınızdaki tutar üzerine konulan tedbirin yıllarca sürmesi ve paranızı kullanmanızın engellenmesi, birey olarak sizin üzerinize şahsi ve aşırı bir külfet yüklemektedir.

Dava sürecinde taşınmazınıza konulan ihtiyati tedbir kararının makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin uygulanmasının ölçülü olabilmesi için kapsamı ve süresi itibarıyla orantılı olarak uygulanması gerekmektedir.

Mahkemenin hakkınızda verdiği hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıyla birlikte el konulan eşyalarınızın derhal devlet güvencesine geçirilerek müsadere edilmesi anayasal haklarınıza aykırılık teşkil etmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı aslında hukuki olarak askıda olan ve henüz kesin bir mahkûmiyet sonucu doğurmayan bir karardır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı askıda bir karar niteliğinde olduğu için, bu kararla birlikte verilen müsadere kararının derhal infaz edilmesi mülkiyet hakkının ihlaline yol açmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, müsadere kararına karşı başvurulabilecek olağan kanun yolu olan temyiz hakkının, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı nedeniyle askıya alınması ve doğrudan infaza geçilmesi kişilere aşırı bir külfet yüklemektedir.

Şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızın tahsil imkânının ortadan kaldırılması anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki olaylarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen sonradan yürürlüğe giren yasal düzenlemeler nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını anayasaya aykırı bulmaktadır.

Hakkınızda yürütülen bir ceza yargılaması sonucunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilirse, görevden uzaklaştırıldığınız dönemde maaşınızdan yapılan kesintilerin tarafınıza iade edilmesi gerekmektedir. Kamu görevlileri, haklarındaki ceza soruşturması veya kovuşturması nedeniyle görevden uzaklaştırıldıklarında maaşlarının belirli bir kısmı kesintiye uğrayabilmektedir.

Eksik ödenen maaş alacaklarınızın iadesinde faizin idareye başvuru tarihinden başlatılması sebebiyle paranızın enflasyon karşısında değer kaybetmesi, mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikme ile ödedikleri durumlarda para alacağında meydana gelen değer aşınmalarının kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı bir yük oluşturduğunu belirtmektedir.

Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verdiğinde, uğradığınız zararın giderilmesi ve ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanız yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili derece mahkemesine gönderilir. İhlalin, mahkemenin faiz başlangıç tarihini hatalı belirlemesinden ve alacağınızı makul olmayan bir gecikmeyle değer kaybına uğratmasından kaynaklandığı durumlarda, tespit edilen ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için en etkili hukuki yol yargılamanın yenilenmesidir.

Kamulaştırmasız el atma davalarında hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin el koyduğu taşınmazlar için ödenmesi gereken bedellerin uzun süren yargılamalar veya geç ödemeler nedeniyle enflasyon karşısında eritilmesi, vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklemektedir.

Anayasa Mahkemesi sizi haklı bulduğunda doğrudan bir tazminat ödemek yerine, uğradığınız haksızlığın giderilmesi için dosyanızı yeniden yargılama yapılması amacıyla yerel mahkemeye göndermektedir. Mahkemenin yerleşik uygulamalarına göre, kamulaştırmasız el atma bedellerinin enflasyon karşısında erimesi gibi mülkiyet hakkı ihlallerinde asıl çözüm yolu, ihlale neden olan eski kararın ortadan kaldırılarak davanın yeniden görülmesidir.