Mülkiyet Hakkı

Anayasa Mahkemesi tarafından haklı bulunmanız hâlinde, uğradığınız hak ihlalinin ve bu ihlalin yol açtığı olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması için yerel mahkemede yeniden yargılama süreci başlatılacaktır. Yüksek mahkeme, alacağınızın tahsil imkânını ortadan kaldıran uygulamanın anayasal haklarınızı zedelediğini tespit ettikten sonra, dosyayı ilk kararı veren mahkemeye geri göndererek ihlal kararına uygun yeni bir değerlendirme yapılmasını sağlamaktadır.

Açtığınız alacak davası devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme neticesinde alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, anayasal güvence altındaki haklarınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi benzer nitelikteki uyuşmazlıklarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yürürlüğe giren yeni bir kanuni düzenleme sebebiyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Memuriyetten çıkarılma işlemi sonucunda geleceğe yönelik maaş, sağlık, sosyal ve emeklilik gibi haklardan mahrum kalınması tek başına mülkiyet hakkının ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Bir kişinin bir mülk veya alacakla ilgili olarak anayasal koruma talep edebilmesi için öncelikle söz konusu hakkın varlığını hukuken ispat etmesi ve bu hakkın yasal sınırları içinde doğmuş olması gerekmektedir.

Memurluktan çıkarılmanız sebebiyle gelecekte almayı beklediğiniz maaş ile diğer sosyal ve emeklilik haklarından mahrum kalmanız, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkının ihlali olarak kabul edilmemektedir. Bir mülk veya alacakla ilgili olarak hak iddia edebilmeniz için öncelikle söz konusu hakkın hukuken var olduğunu ispat etmeniz gerekmektedir.

İdarenin ihale bedelini yıllarca süren dava boyunca enflasyona karşı korumayarak faizsiz ve nemalandırmadan iade etmesi mülkiyet hakkı ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, cebrî icra sürecinin makul sürede sonuçlanmaması durumunda idarenin elinde tuttuğu bedelin değer kaybetmesini önleyecek tedbirleri alması devletin temel sorumluluklarındandır.

İhale bedelinin yıllarca idarede beklemesi nedeniyle oluşan değer kaybı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının resmî enflasyon verileri esas alınarak hesaplanmakta ve aradaki fark kişiye maddi tazminat olarak ödenmektedir. Anayasa Mahkemesi, ihalenin feshedilmesi sonrası iade edilen anaparanın yatırıldığı tarih ile iade edildiği tarih arasındaki alım gücü kaybını net bir şekilde ortaya koymak için bu verileri kullanmaktadır.

Kamulaştırılan taşınmazınızın gerçek bedelinin tarafınıza ödenmesi ve bu ödemenin yapıldığı tarih ile tespit tarihi arasında geçen sürede enflasyon karşısında paranızın hissedilir derecede değer kaybetmemiş olması gerekmektedir. İdare tarafından yapılan ödemelerin enflasyonun etkilerinden arındırılarak güncelleştirilmesi, yani gecikilen süre zarfında oluşan değer kaybını telafi edecek biçimde faiz uygulanması hukuki bir zorunluluktur.

İade etmek zorunda kaldığınız kamulaştırma tutarının uzun bir yargılama sürecinin ardından tarafınıza faiz işletilmeksizin eksik değerle ödenmesi anayasal anlamda bir hak ihlali olarak kabul edilmektedir. İlk derece mahkemesi tarafından belirlenen bedelin üst mahkemece düşürülmesi üzerine idareye geri verdiğiniz tutarın, Yargıtay bozması sonrasında tekrar haklılığınızın ortaya çıkmasıyla size ödenmesi durumunda geçen süredeki enflasyon oranları mutlaka dikkate alınmalıdır.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma süreci sonucunda tarafınıza yapılan ödemelerin enflasyon karşısında değer kaybına uğrayıp uğramadığını incelerken öncelikle yargı mercilerince tespit edilen gerçek bedel ile size fiilen yapılan ödemelerin enflasyon etkisinden arındırılmış sonuçlarını karşılaştırmaktadır. Bu değerlendirmede elde edilmek istenen kamu yararı ile sizin mülkünüzden mahrum kalmanız arasında makul bir dengenin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından öne sürülen bu gerekçe, kanun metninde yer almasına rağmen anayasal haklar bağlamında geçerli ve hukuka uygun bir sebep olarak kabul edilmemektedir. İdare, mevzuattaki hükümlere dayanarak hizmetlerini birleştiren kişilerin ikramiye alabilmesi için işten ayrılış şeklinin kıdem tazminatı şartlarına uygun olması gerektiğini ileri sürerek talepleri reddetmektedir.