Manevi Tazminat

Zarar tespit komisyonu ile maddi zararlarınızın karşılanması amacıyla sulhname imzalamış olmanız, sonradan yaşadığınız psikolojik yıkım ve üzüntüler için manevi tazminat talep etmenize mutlak bir engel teşkil etmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına yansıyan olaylarda, evi yıkılan ve eşyaları zarar gören kişilerin komisyondan maddi zararlarını aldıktan bir süre sonra idareye başvurarak manevi tazminat davası açtıkları görülmektedir.

İdare mahkemesinin açtığınız manevi tazminat davasını sizin kişisel ve somut mağduriyetlerinizi araştırmadan yalnızca genel ifadelerle reddetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, mahkemelerin idarenin hizmet kusuru veya sosyal risk ilkesi bulunmadığı gibi standart gerekçelerle davayı reddetmesini yeterli bulmamaktadır.

Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru neticesinde hak ihlali tespit edilirse, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili yargı merciine gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına karar verilir. Mahkeme, hak ihlali kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yeni bir yargılama süreci sonunda eski hatalı kararını ortadan kaldırarak anayasal haklarınızı gözeten yeni bir karar vermekle yükümlüdür.

Mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için verilecek yeniden yargılama kararı genellikle yeterli bir giderim yöntemi olarak kabul edildiğinden ayrıca manevi tazminat talepleriniz reddedilmektedir. Yüksek mahkeme, kamulaştırma bedelleri veya tazminatların değer kaybına uğraması gibi durumlarda, yerel mahkemelerin yeniden yargılama işlemlerini başlatarak ihlalin nedenlerini giderecek yeni bir karar vermesini asıl çözüm olarak görmektedir.

İşverenin yetki tespitine itiraz etmesi üzerine açılan davanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle işçilerin toplu iş sözleşmesi yapma imkânından mahrum bırakılması sendika hakkının ihlali sayılmaktadır. İlgili kanunlar uyarınca yetki itirazı davalarının süratle sonuçlandırılması öngörülmesine rağmen, davanın yıllarca sürüncemede bırakılması sendikanın ve işçilerin toplu iş sözleşmesi kapsamında faaliyette bulunma olanağını yargılama süreci boyunca imkânsız hâle getirmektedir.

Sendika yetki tespitine itiraz davalarının çok uzun sürmesi nedeniyle sendika hakkının ihlal edildiği durumlarda, şayet yargılama sonunda sendikanın yetkili olduğuna karar verilmişse mahkemelerden yeniden yargılama yapılması istenmemektedir. Bu tür uyuşmazlıklarda davanın makul sürede sonuçlandırılmaması, ilgili kanunlardan kaynaklanan bir yapısal sorun olarak nitelendirilmekte ve esasen idari veya hukuki bir düzenleme yapılmasını gerektirmektedir.

Haksız yere verilen ilan ve reklam kesme cezalarından kaynaklanan mağduriyetin tamamen giderilebilmesi için Anayasa Mahkemesi tarafından anayasal hak ihlali tespiti yapılarak yeniden yargılama yapılmasına ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmektedir. İhlalin temelinde doğrudan ilgili kanun hükmünün muğlaklığına dayalı yapısal sorun bulunması, sadece ihlal kararı verilmesini yeterli kılmamakta, aynı zamanda bu haksız sonuçların yerel mahkemelerce ortadan kaldırılmasını zorunlu kılmaktadır.

Anayasa Mahkemesi, kanuni dayanağı öngörülebilir olmayan ve yeterli bir mahkeme incelemesinden geçmeden verilen ilan kesme cezalarından dolayı ifade ve basın özgürlüklerinizin ihlal edildiğine karar vererek mağduriyetinizi gidermeye yönelik adımlar atar. Mahkeme öncelikle, hakkınızda verilen hukuka aykırı cezanın ve doğurduğu olumsuz sonuçların ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına hükmeder.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırmasız el atma bedelinin değer kaybına uğraması sebebiyle ihlal kararı verdiğinde tarafınıza doğrudan manevi tazminat ödenmesine hükmetmemekte, bunun yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için davanın yeniden görülmesini sağlamaktadır. Mahkeme içtihatlarına göre, tespit edilen anayasal hak ihlalinin yarattığı mağduriyetin ve olumsuz sonuçların giderilmesi için en uygun yöntem, dosyanın ilgili derece mahkemesine gönderilerek yeniden yargılama işlemlerinin başlatılmasıdır.

Kitabınızın size teslim edilmemesi nedeniyle haber alma ve ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda, mahkemeler aracılığıyla bu haksızlığın giderilmesi ve uğradığınız manevi zararların karşılanması amacıyla tazminat almanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, idare ve derece mahkemelerinin talebinizi reddederken ilgili ve yeterli bir gerekçe sunmaması temel bir hak ihlali oluşturur ve bu ihlalin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılması için sadece kararın iptal edilmesi yeterli görülmeyebilir.