Manevi Tazminat

Hakkınızda yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi durumunda, maruz kaldığınız hukuka aykırı koruma tedbirleri nedeniyle devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız elbette bulunmaktadır. Ceza muhakemesi süreçlerinde şüpheliler hakkında uygulanan gözaltı, tutuklama veya iletişim dinlenmesi gibi işlemler, soruşturmanın sonunda suçsuzluğunuzun anlaşılmasıyla birlikte haksız bir nitelik kazanmaktadır.

İdarenin somut bir mahkeme kararı olmadan pasaport başvurunuzu sürekli reddetmesi karşısında yeniden yargılama ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi, seyahat özgürlüğünü engelleyen tedbirleri, kişinin gitmek istediği ülke ile güçlü kişisel, ailevi, ekonomik ve mesleki bağlarının olduğu durumlarda doğrudan özel hayatın ihlali kapsamında değerlendirmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, yargılama sürecinde yaşadığınız mağduriyetin telafi edilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilmektedir. İnceleme tarihi itibarıyla hakkınızdaki iddianamenin kabul edilip kovuşturma aşamasına geçilmesiyle birlikte dosya üzerindeki kısıtlılık hâli yasa gereği kendiliğinden sona ermiş olsa da, geçmişte usuli güvencelerden mahrum bırakılmanızın yarattığı hak ihlalinin sonuçlarının giderilmesi şarttır.

Anayasa Mahkemesi, soyadı değişikliği davalarının sadece yeni alınacak ismin Türk dilinden olması gerektiği gibi kuralcı ve genel geçer ifadelere dayanılarak reddedilmesini anayasal hakların ihlali olarak görmektedir. Mahkemelerin, talep ettiğiniz yabancı kelimenin neden soyadı olarak kullanılamayacağını somut olarak açıklaması ve bu değişikliğin kamusal menfaatleri veya kamu düzenini nasıl zedeleyeceğini kanıtlaması gerekmektedir.

Beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar sonrası açılan tazminat davalarında hükmedilen tutarın, meydana gelen ihlalle orantısız derecede düşük olması hukuka aykırılık teşkil etmektedir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat yoluna başvurduğunuzda, ağır ceza mahkemelerinin somut olayın şartlarına göre bir takdir yetkisi bulunsa da, bu miktar Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır.

Haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılan tazminat davalarında, mahkemelerin uygulanan tedbirin ifade özgürlüğüne veya toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına yönelik bir müdahale niteliğinde olup olmadığını değerlendirmesi ve bunu tazminat miktarına yansıtması gerekmektedir. Kanun koyucu, koruma tedbirleri sonucu doğan kişisel hak mahrumiyetlerinin giderimi için açılacak manevi tazminat davasında duyulan üzüntünün giderimi hususunda herhangi bir sınırlama öngörmemiştir.

Soruşturma dosyasındaki belgelere erişiminizin somut ve geçerli bir gerekçe gösterilmeksizin kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda lehinize manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kişinin hürriyetinden yoksun bırakıldığı durumlarda tutukluluğa itiraz imkânını zedeleyen dosyaya erişim kısıtlamalarının ilgili anayasal hakları ihlal ettiğini belirterek, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek nitelikteki manevi zararlar için uygun bir miktar tazminata hükmedebilmektedir.

Anayasa Mahkemesi alacağınızın değer kaybettiğini tespit ederek ihlal kararı verse bile, bu durumun telafisi için doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine dosyayı yerel mahkemeye göndermektedir. Yüksek mahkeme, kamu kurumlarından olan alacağın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle verilen ihlal kararının sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntemin yeniden yargılama olduğuna karar vermektedir.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğinde size doğrudan tazminat ödemez, bunun yerine dosyanızı yeniden yargılama yapılması için ilgili yerel mahkemeye gönderir. Tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemenin yeniden yargılama işlemlerini başlatması hukuki bir zorunluluktur.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma bedelinin değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğini tespit ettiğinde doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine karar vermek yerine kural olarak yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Mahkemenin yerleşik uygulamasına göre, anayasal hak ihlalinin sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için uyuşmazlığa bakan ilgili derece mahkemesinde yeniden yargılama işlemlerinin yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır.