Manevi Tazminat

Cezaevinde kitaplarınızın haksız yere engellenmesi nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, yargılamanın yenilenmesini ve uğradığınız zararlar için tazminat ödenmesini talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle ilgili mahkemeler tarafından yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Yargılamanın makul bir hızla yürütülmemesi sebebiyle Anayasa Mahkemesine yaptığınız başvurularda, olaydaki sorumlular zaten ceza almışsa mahkeme yeniden yargılama yerine yalnızca manevi tazminat ödenmesine karar verebilmektedir. Asıl davada sorumlular belirlenip hapis cezası ile cezalandırılmışsa ve yargılamanın uzamasından kaynaklanan ihlalin sonuçları yeni bir yargılama ile ortadan kaldırılamayacak durumdaysa, mahkeme yeniden yargılamada herhangi bir hukuki yarar görmemektedir.

Mektuplarınızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne kaydedilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinde, Anayasa Mahkemesi genellikle tazminat ödenmesi yerine ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlal tespiti yapıldıktan sonra, temel kural olarak ihlalin sonuçlarının giderilmesi amacıyla dosya ilgili yargı mercilerine gönderilir ve bu mercilerin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği ilke ve gerekçelere uygun biçimde yeniden yargılama işlemlerini başlatması beklenir.

Cenaze ve taziye törenine katılımın haksız yere engellendiğinin sonradan tespit edilmesi durumunda, olayın üzerinden zaman geçmiş ve tören bitmiş olduğundan dolayı mağduriyetin giderilmesi için manevi tazminat ödenmesine karar verilmektedir. Kişinin en acılı gününde ailesinin yanında olamaması, yakınlarına destek verememesi ve taziye merasimine katılamaması, telafisi imkânsız bir manevi zarar doğurmaktadır.

Haksız yere ülkeye girişinize izin verilmemesi ve bu işlemin mahkeme kararıyla iptal edilmesi durumunda, uğradığınız zararların giderilmesi için idareye karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talep etmeniz mümkündür. İdari makamların hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemleri nedeniyle kişilerin özel ve aile hayatlarına haksız bir şekilde müdahale edildiğinde, ortaya çıkan mağduriyetlerin giderilmesi devletin sorumluluğundadır.

Evet, hukuka aykırı şekilde tutuklandığınız ve sonrasında isnat edilen eylemin suç olmaması sebebiyle beraat ettiğiniz durumlarda, haksız tutukluluk nedeniyle yaşadığınız manevi zararların karşılanması için tazminat talep edebilirsiniz. Hakkınızdaki yargılama beraat kararı ile sonuçlanıp tahliye edildiğinizde, öncelikle ceza muhakemesi kanununda öngörülen tazminat davası yoluna başvurmanız gerekmektedir.

Soruşturma dosyanıza somut ve geçerli bir gerekçe gösterilmeden erişim kısıtlaması getirilmesi, hakkınızdaki tutuklamaya etkili şekilde itiraz etmenizi engelleyeceği için bir hak ihlali kabul edilmektedir. Tutuklu bulunduğunuz bir soruşturmada, size yöneltilen suçlamalara karşı koyabilmeniz için avukatınızın dosyadaki belgelere erişebilmesi kural olarak şarttır.

Haksız yere gözaltında kalmanızın ardından açtığınız tazminat davasında hükmedilen tutarın çok düşük olması, anayasal haklarınızın ihlali anlamına gelmektedir. Hakkınızda verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair karar sonrasında açtığınız davalarda, mahkemelerin takdir ettiği manevi tazminat miktarının Anayasa Mahkemesinin benzer durumlar için öngördüğü tutarlara göre kayda değer ölçüde düşük olmaması gerekir.

Anayasa Mahkemesinin başvurunuzu haklı bulması durumunda, mahkemelerin yaptığı bu hatalar davanızın yeniden görülmesi yoluyla düzeltilecektir. Mahkeme, haksız gözaltı nedeniyle size ödenen tazminatın hakkınızın özünü zedeleyecek kadar düşük olması ve yasa dışı dinlemelere yönelik şikâyetlerinizin hiç incelenmemesi sebeplerinden ötürü ihlal kararı verdiğinde, tespit edilen bu hukuka aykırılıkların ortadan kaldırılması gerekir.

Mahpusun yakınının taziyesine katılmasına yönelik talebinin haksız ve yetersiz gerekçelerle engellenmesi durumunda, yaşanılan derin üzüntü ve manevi yıpranma karşılığında tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Bu tür olaylarda, vefatın üzerinden uzun bir zaman geçmiş olması ve taziye ziyaretine katılımın artık fiilen imkânsız hâle gelmesi sebebiyle, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılması bireye herhangi bir hukuki fayda sağlamayacaktır.