İnsan Hakları

Açtığınız davada mahkemenin kısa kararı açıklamasının ardından gerekçeli kararı beklemeden istinaf yoluna gitmediğiniz gerekçesiyle talebinizin reddedilmesi, adil yargılanma hakkı kapsamında güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, kanun yoluna başvuru süresinin gerekçesi açıklanmayan kararın duruşmada bildirilmesiyle başlatılamayacağını açıkça belirtmektedir.

Vergi incelemesi sırasında yetkili memurlara ibraz edilmeyen defter ve belgelerin yargılama aşamasında sunulması durumunda mahkemenin bu belgeleri inceleyerek karar vermesi gerekmektedir. İlgili içtihadı birleştirme kararına göre, katma değer vergisi mükellefleri adına kesilen cezalara karşı açılan davalarda, yasal defter ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi hâlinde mahkemenin bu kayıtları istemesi zorunludur.

Müşterinin imzalamadığı ve sadece kolluk görevlilerinin gözlemlerine dayanan bir tutanakla kesilen idari para cezasına karşı itiraz ederek mahkemeden cezanın iptal edilmesini talep edebilirsiniz. Gece saat 22.00 ile 06.00 arasında alkollü içki satışı yapıldığına ilişkin iddiaların ispatlanması sürecinde, tutanakların doğruluğunun ve güvenilirliğinin saptanması son derece önemlidir.

Mahkemenin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazlarınızı dikkate almadan ve yeterli gerekçe sunmadan itirazınızı reddetmesi hukuka aykırılık teşkil eder. Anayasa güvencesi altındaki adil yargılanma hakkı kapsamında, kişilerin yargı mercileri önünde ileri sürdükleri önemli savunmaların incelenmesi ve kararlarda bu iddialara makul bir şekilde yanıt verilmesi zorunludur.

Ceza davasında aleyhinize beyanda bulunan kişileri duruşmada sorgulayamamanız ve ifadelerinin sadece okunmasıyla yetinilmesi, bu beyanların mahkumiyetinize belirleyici ölçüde temel oluşturduğu hallerde adil yargılanma hakkınızı ihlal eder. Anayasa Mahkemesi, bu tür durumlarda öncelikle tanığın duruşmada hazır edilmemesinin geçerli bir nedeni olup olmadığını inceler.

Yargılama sürecinin ilerleyen aşamalarında şikayetçinin veya tanığın ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmaya katılması sağlanarak size soru sorma imkanı verilmişse, ilk aşamadaki sorgulayamama sorunu telafi edilmiş kabul edilir ve bu beyanlara dayanılarak ceza verilmesi hukuka uygun bulunur. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şikayetçinin ilk ifadesinin başka bir mahkeme tarafından sizin yokluğunuzda alınması başlangıçta savunma açısından bir dezavantaj yaratsa da, sonradan bu kişinin çelişmeli yargılama ilkelerine uygun biçimde huzurda dinlenmesi bu durumu düzeltmektedir.

Yargılama sürecinde sizinle cezaevi idaresinin usule ilişkin haklar bakımından aynı koşullara tabi tutulması ve sizin idare karşısında daha zayıf bir duruma düşürülmemeniz bu ilkenin temelini oluşturur. Disiplin soruşturması neticesinde hakkınızda verilen kararlara karşı infaz hâkimliğine başvurduğunuzda, iddia ve savunmalarınızı makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme fırsatına sahip olmanız beklenir.

Hakkınızda verilen kararda delillerinizin toplanmaması ve taleplerinizin reddedilmesi, adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelebilir. Mahkemelerin, yargılama sürecinde sanıkların delil toplatma ve inceletme taleplerini gerekçesiz olarak reddetmesi, savunma makamını iddia makamına göre oldukça dezavantajlı bir duruma düşürmektedir.

İtiraz makamlarının dosyanın esasına girmeden ve sadece şekli şartlar yönünden inceleme yaparak matbu gerekçelerle ret kararı vermesi, hukuki güvencelerin sağlanmadığını gösterir. Anayasa Mahkemesinin konuyla ilgili tespitlerine göre, mahkemeler tarafından verilen kararlara karşı yapılan itiraz incelemelerinde, merciilerin davayla doğrudan ilgili olan hususları ayrıca değerlendirerek mutlaka yeterli bir gerekçe ile cevap vermeleri gerekmektedir.

Mahkemenin aleyhinize ifade veren tanıkları duruşmada dinlememesi ve size bu kişileri sorgulama imkanı tanımaması durumunda, sadece bu ifadelere dayanarak mahkumiyet kararı verilmesi kural olarak hukuka aykırılık teşkil edebilir. Adil bir yargılamanın yapılabilmesi için hakkınızda yürütülen ceza davası sürecinde aleyhinize olan tanıklara soru yöneltebilmeniz, onlarla yüzleşebilmeniz ve beyanlarının doğruluğunu sınama fırsatına sahip olmanız gerekmektedir.