İnsan Hakları

Kolluk kuvvetlerinin sadece şüpheye dayanarak ve bir mahkeme kararı olmaksızın bilgisayarınıza veya veri saklama birimlerinize el koyması kural olarak hukuka uygun bir uygulama değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında bilgisayarlarda arama ve kopyalama işlemi yapılabilmesi için mutlaka hâkim kararı bulunması gerekmekte olup, savcının veya kolluğun yazılı emriyle bu işlemler gerçekleştirilemez.

Haberleşme altyapılarının tesisi kural olarak kamu tekelinde bulunmakla birlikte, kişilerin kendi özel mülkiyet sınırları içerisinde kuracakları sistemler, tekel hakkının istisnaları bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek meşru bir girişimdir. Osmanlı dönemindeki yasal düzenlemelerde dahi, iletişim tesisinin devlet inhisarında olduğu kuralına bir istisna getirilmiş ve kişilerin umuma ait yerlerden geçmemek kaydıyla mülkleri üzerinde haberleşme hattı kurmalarına olanak tanınmıştır.

İşçilerin çalışma alanlarında gizli kamera ile izlenmesi, kural olarak özel hayatın mahremiyetine ve kişilik hakları kapsamında korunan değerlere yönelik ağır bir müdahale teşkil etmektedir. İşverenin hiçbir bildirim yapmaksızın gizlice kayıt alması, özel hayatın gizliliğini ihlal şüphesiyle adli mercilere taşınabilecek bir eylem niteliğindedir.

İşverenin tahsis ettiği araçtaki yer belirleme sistemleri vasıtasıyla mesai saatleri dışında da konumunuzun sürekli olarak takip edilmesi kişisel verilerin korunması hakkına ölçüsüz bir müdahale olarak nitelendirilebilir. İşverenin araç üzerindeki mülkiyet hakkı nedeniyle çalışma saatleri içinde ve işin ifası amacıyla konum takibi yapmasında belli bir meşru menfaat bulunsa da, bu menfaat sınırsız bir takip yetkisi vermez.

Hak sahibi marka tarafından üretilip hukuka uygun bir biçimde ülke piyasasına arz edilmiş orijinal ve faturalı bir ürünü satın aldıktan sonra, bu ürünü kendi inisiyatifinizle internet ortamında tekrar satışa sunmanız, hukuken marka hakkına yönelik bir tecavüz eylemi veya suç olarak nitelendirilmeyecektir. Sınai Mülkiyet Kanunu'nda yer alan emredici düzenlemelere göre, sınai mülkiyet hakkı korumasına konu orijinal ürünlerin marka sahibi veya onun açık izniyle yetkili kıldığı üçüncü kişiler tarafından piyasaya sürülmesinden hemen sonra, o spesifik ürünler üzerindeki hakkın tüketilmesi ilkesi kendiliğinden devreye girmektedir.

İşverenin, mülkiyeti şirkete ait olsa dahi size tahsis edilen kurum bilgisayarındaki şahsi hesaplarınızı veya kişisel dosyalarınızı sizden habersiz incelemesi kural olarak mutlak bir yasal hakka dayanmamakta olup, bu tür bir denetimin hukuka uygun sayılabilmesi için sınırların önceden çok net çizilmiş olması gerekmektedir. İşveren konumundaki kurumların, bilgisayarların amaç dışı kullanımını denetleme yetkisi ancak personele denetimin nasıl, hangi periyotlarda ve kim tarafından yapılacağı hususunda önceden detaylı bilgi verilip açık rıza onayı alınmışsa bir hukuka uygunluk sebebi olarak mahkemelerce kabul edilebilmektedir.

Terörizmin finansmanının önlenmesi amacıyla iç hukukumuzda idari kolluk makamlarına makul şüphelerin varlığı hâlinde malvarlığının dondurulması yetkisi verilmiştir. Bu karar, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının uygulanması ya da ulusal güvenlik gerekçeleriyle Cumhurbaşkanı kararına dayalı bir idari yaptırım olarak uygulanabilmektedir.

Bilgisayarınızda yer alan dijital veriler içerisinde hukuka aykırı şekilde elde edilmiş veya bizzat suç unsuru barındıran belgeler tespit edilirse, genel kural cihazın iadesi olmakla birlikte, bu suç unsuru verilerin şüpheliye aynen iade edilmesi telafisi güç hukuki sonuçlar doğurabilir. Hukuk sistemimizde bilişim araçlarının akıbetine dair farklı görüşler bulunsa da, suçla ilgisi olmayan şahsi verilerinizin size ait mülkiyet hakkı kapsamında korunması büyük önem taşır.

Müşteri iletişim bilgilerinin sıradan bir biçimde sıralandığı veri tabanları içeriğin seçimi bakımından fikri bir yaratıcılık barındırmasa dahi, bu içeriğin elde edilmesi için yaptığınız ciddi yatırımlar nedeniyle özel bir koruma rejimi altına alınabilmektedir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında, veri tabanının içeriğinin oluşturulmasına nitelik veya nicelik açısından esaslı bir yatırım yapan kişiler sui generis veri tabanı hakkından yararlanabilmektedir.

Gayrimüslim vatandaşların mülkiyetinde bulunan alkollü içeceklerin kazara telef edilmesi durumu, İslam borçlar hukuku kapsamında tazminat yükümlülüğü doğurabilmektedir. Hanefi hukukçularına göre zimmilerin yani gayrimüslim vatandaşların sahip olduğu alkol, onlar için değerli bir mal statüsündedir ve bu sebeple varlıkları güvence altına alınmıştır.