İnsan Hakları

İdari soruşturma sürecinde size açıkça sorulmayan ve savunma fırsatı verilmeyen bambaşka bir fiil veya hukuki nitelendirme üzerinden yargı mercilerince cezalandırılmanız adil yargılanma kurallarına aykırılık teşkil eder. Bir kişinin memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı veya utanç verici hareketlerde bulunduğu gerekçesiyle cezalandırılabilmesi için, bu suçlamanın öncelikle kişiye açıkça yöneltilmesi ve delillerini sunma imkânının tanınması şarttır.

Ödeme gücü bulunmayan bir kişinin adli yardım talebinin yetersiz gerekçelerle reddedilmesinin ardından verilen kesin süre içinde harcın yatırılamaması nedeniyle istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi mahkemeye erişim hakkı ihlali oluşturabilmektedir. Mahkemeler, yargılama giderlerini ödemekten yoksun olan kişilerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kanunda öngörülen şartları kategorik ve katı bir şekilde uygulamak yerine her somut olayın kendi özel koşullarını dikkate almalıdır.

Mahkemelerin adli yardım taleplerini değerlendirirken kişinin sadece ödeme gücünden yoksun olup olmadığına değil, aynı zamanda ileri sürdüğü talebin açıkça dayanaktan yoksun olmaması şartına da bakması yasal bir gerekliliktir. Mevzuata göre, kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini karşılayamayacak olan kişilerin adli yardımdan yararlanabilmesi için açtıkları davanın veya yaptıkları itirazın ilk bakışta tamamen haksız veya temelsiz görünmemesi gerekmektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve savunmalarınızı kararında hiç değerlendirmemesi ve bunlara yanıt vermemesi anayasal haklarınızın açık bir ihlalidir. Ceza yargılamalarında kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla, mahkemelerin verdikleri kararlarda mutlaka yeterli ve tatmin edici bir gerekçe bulunması zorunludur.

İhracat hesabının süresi içinde kapatılamaması durumunda idari makamların size yaptırım uygulamadan önce hesapların kapatılmasını temin etmek amacıyla doksan gün süreli bir ihtarname göndermesi yasal bir zorunluluktur. İlgili mevzuata göre ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren belirlenen süreyi geçemez ve kapatılmayan hesaplar bankalarca vergi dairesine ihbar edilir.

Aleyhinize beyanda bulunan tanıkların duruşmada dinlenmemesi ve onlara soru sorma imkânı tanınmaması, anayasal bir güvence olan adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal oluşturabilir. Ceza yargılamasında kural olarak, sanığın hukuki durumunu belirleyici ölçüde etkileyen tanık beyanlarının bizzat kararı verecek mahkeme huzurunda alınması ve tartışılması gerekir.

İlk derece mahkemesinde davanız görülürken bilirkişi raporuyla ortaya çıkan ek tazminat miktarını talep edebilmeniz anayasal hak arama hürriyetinizin temel bir parçasıdır ve sırf ilk dilekçede bazı ifadeler eksik diye bu talebinizin kanun yolu aşamasında tamamen göz ardı edilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Olayınızda istinaf mahkemesinin sadece dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmadığı gerekçesiyle sonradan yaptığınız maddi tazminat artırım talebini yok sayması ve eksik harçla ilgili size düzeltme imkanı vermemesi, adaletin sağlanmasını engelleyen aşırı şekilci bir yaklaşımdır.

Hâkimin duruşmada itiraz süresinin gerekçeli kararın size ulaşmasıyla başlayacağını belirtmesine rağmen üst mahkemenin süreyi kısa kararın açıklandığı tarihten başlatarak talebinizi reddetmesi anayasal bir hak ihlalidir. Yargı mercilerinin verdikleri kararlarda çelişkili ifadeler kullanarak vatandaşları yanıltması ve bu öngörülemez yorumlar nedeniyle kişilerin hak arama yollarının kapatılması hukuken korunamaz.

Mahkemelerin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı hiç değerlendirmeden veya makul bir gerekçe sunmadan davanızı reddetmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Hukuk sistemimizde mahkemeler, önlerine getirilen uyuşmazlıklarda tarafların ileri sürdüğü her iddiaya tek tek yanıt vermek zorunda olmasalar da davanın esasına etki edecek önemli savunmaları mutlaka incelemekle yükümlüdürler.

Sizin rızanız olmadan sadece ses ve görüntü bilişim sistemi üzerinden duruşmaya katılmaya zorlanmanız kural olarak duruşmada hazır bulunma hakkı yönünden bir müdahale oluşturur ve mahkemenin bunun için son derece geçerli sebepleri olmalıdır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre bir sanığın duruşma salonunda fiziksel olarak yer almayı açıkça talep etmesine rağmen bu talebin reddedilmesi ancak çok istisnai ve zorlayıcı durumlarda kabul edilebilir.