İnsan Hakları

Kamu görevlileri tarafından kayıt dışı olarak alıkonulduğunuz ve hürriyetinizden yoksun bırakıldığınız iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce mevcut olan olağan başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Bir kişinin rızası dışında ve rahatsızlık verecek uzunlukta bir süre boyunca fiziki olarak tutulması hürriyetten yoksun bırakma olarak değerlendirilir.

Haksız gözaltı, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması veya bu tedbirlere yönelik itirazların geç değerlendirilmesi gibi suç isnadına bağlı tutulma süreçleriyle ilgili şikayetleriniz için, hakkınızda açılan davadaki nihai kararın verilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapmanız gerekmektedir. Bir suç isnadına bağlı olarak kamu makamlarınca özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız yakalama ve tutuklama süreçlerine ilişkin hukuka aykırılık iddialarınız, Anayasa'nın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilir.

Yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle uğradığınız zararlar için doğrudan Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvurular incelenmeksizin reddedilecektir. Yasal düzenlemelerde yapılan son değişikliklerle birlikte, uzun süren yargılamalara ilişkin tazminat taleplerinin öncelikle Tazminat Komisyonu tarafından incelenmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Ceza infaz kurumlarında mahpuslara sunulan kişisel yaşam alanının belirli bir metrekarenin altına düşmesi, insan onuruna aykırı koşullar oluşturabileceğinden kötü muamele yasağı kapsamında bir hak ihlali olarak kabul edilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, çok kişilik koğuşlarda banyo, tuvalet ve havalandırma bahçesi hariç olmak üzere mahpus başına düşen yüzey alanının üç metrekarenin altında olması durumunda, tutulma koşullarının anayasal güvenceleri ihlal ettiğine dair güçlü bir karine oluşmaktadır.

Müddetnamedeki tahliye tarihinizin gözaltı sürelerinin eksik hesaplanması gibi nedenlerle hatalı belirlenmesine yaptığınız itiraz haksız yere reddedilirse, Anayasa Mahkemesine başvurarak tazminat alabilirsiniz. Mahkemeler tarafından hazırlanan müddetnamede, hürriyetinizi kısıtlayan gözaltı ve tutukluluk sürelerinizin eksiksiz bir biçimde değerlendirilerek tahliye tarihinizin doğru hesaplanması zorunludur.

Yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunda öngörülen Tazminat Komisyonu yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik şikâyetlerde, öncelikle ilk bakışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialarıyla ilgili başarı şansı sunarak yeterli giderim sağlama kapasitesi bulunan ilgili idari komisyona müracaat edilmesi zorunludur.

Yargılamanın uzun sürmesi sebebiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmanız artık mümkün değildir, öncelikle kanunla kurulan ilgili tazminat komisyonuna başvurmanız gerekmektedir. Hukukumuzda yapılan yasal düzenlemeler sonucunda, mahkemelerdeki davaların makul sürede bitirilmemesinden kaynaklanan şikâyetler için öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Tazminat Komisyonu isimli idari yola gidilmesi zorunlu kılınmıştır.

Yargılamanızın çok uzun sürmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmanız mevcut yasal düzenlemeler uyarınca artık mümkün değildir. Mahkemelerdeki davanızın uzun sürmesi sebebiyle makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddiasıyla yapacağınız başvurularda öncelikle Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir.

Haksız yakalama, gözaltı veya tutuklama sonrasında beraat ettiyseniz, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce mutlaka kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz ve davanın kesinleşmesini beklemeniz gerekmektedir. Hukuka aykırı tutma eylemleri nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi için öncelikle ağır ceza mahkemelerinde dava açılması ve kararın istinaf gibi olağan kanun yollarından geçerek kesinleşmesi zorunludur.

Bireysel başvuru yapıldıktan sonra başvurucunun vefat etmesi durumunda, sürecin devam edebilmesi için ölen kişinin mirasçılarının veya vekilinin verilen süre içinde başvuruya devam etme yönündeki iradelerini Anayasa Mahkemesine açıkça bildirmeleri gerekmektedir. İlgili kurallar gereğince, Anayasa Mahkemesi vefat durumunu öğrendiğinde mirasçılara veya avukata bir tebligat göndererek başvuruya devam edilip edilmeyeceğini sorar.