İnsan Hakları

Mahkemelerin hakkınızda verilen uzaklaştırma kararına yaptığınız itirazları somut ve tatmin edici bir şekilde açıklığa kavuşturmadan reddetmesi gerekçeli karar hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, aleyhinize verilen tedbir kararına karşı sunduğunuz şiddet eyleminin gerçek dışı olduğu yönündeki itirazlarınızın yargı mercileri tarafından etkili bir şekilde karşılanması zorunludur.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel iddialarınızı kararda tartışmaması ve cevapsız bırakması adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlaline yol açar. Yargılama sürecinde ileri sürdüğünüz ve uyuşmazlığın esasını oluşturan önemli itirazların mahkemeler veya istinaf mercileri tarafından mutlaka değerlendirilmesi ve kararın gerekçesinde bu hususlara tatmin edici yanıtlar verilmesi gerekmektedir.

İleri sürdüğünüz itirazların ve mahkemeye sunduğunuz esaslı iddiaların mahkeme kararlarında cevapsız bırakılması veya detaylı bir şekilde tartışılmaması durumunda Anayasa ile güvence altına alınmış olan gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olabilir. Kural olarak mahkemelerin, uyuşmazlığın esasını ilgilendiren ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olan iddia ile savunmalara karar gerekçesinde makul ve yeterli bir yanıt vermesi zorunludur.

Davanızda komutanınızın gazi olduğunu ve onunla aynı birlik çatısı altında fiilen görev yaptığınızı belirterek sunduğunuz iddiaların mahkeme tarafından hiç araştırılmaması, adil yargılanma hakkınızın zedelendiği anlamına gelebilir. Yargılama sürecinde, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki savunmalarınızın ve delil toplanması yönündeki taleplerinizin mahkeme tarafından dikkate alınması zorunludur.

İnfaz hâkimliğinin lehinize verdiği karara savcılık tarafından itiraz edilmesi üzerine, ağır ceza mahkemesinin sizden hiçbir sözlü savunma almadan disiplin cezasını onaylaması hukuken geçerli değildir. Ceza infaz kurumlarında yürütülen disiplin soruşturmaları neticesinde verilen cezalara karşı yargısal yollara başvurduğunuzda, mahkemelerin itirazları değerlendirirken savunma hakkınızı kısıtlamaması esastır.

Askerî okuldan ilişiğinizin kesilmesi ve subay olarak nasbınızın yapılmaması işleminin iptali için açtığınız davanın esasa girilmeden reddedilmesi, adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlali sonucunu doğurmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen bu tür işlemlere karşı açılan davalarda mahkemelerin dosyayı incelenmeksizin reddetmek yerine, uyuşmazlığı çözmekle yetkilendirilen Olağanüstü Hâl İşlemleri İnceleme Komisyonu bünyesine göndermesi gerekirdi.

İdare mahkemesinin davanızı doğrudan reddetmek yerine yasal düzenlemeler uyarınca ilgili uyuşmazlıkları incelemekle görevlendirilen komisyona göndermesi gerekirdi ve bu işlemin yapılmaması mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. İlgili kanunlar uyarınca, olağanüstü hâl döneminde doğrudan kanun hükmünde kararname ile tesis edilen ilişiğin kesilmesi veya rütbe nasbının yapılmaması gibi idari işlemler hakkında karar verme görevi açıkça kurulan bu özel komisyona verilmiştir.

Olayın hemen ardından kurulan komisyonlardan alınan ilk ödemeler zararın tamamını karşılamıyorsa ve yıllar sonra ortaya çıkan kalıcı sakatlık veya psikolojik sorunlar yeni raporlarla belgelenmişse, oluşan güncel ve kesin zararlarınızın ödenmesi için idareye yeniden başvuruda bulunabilirsiniz. Olayın meydana geldiği tarihlerde yapılan değerlendirmelerin sadece o anki basit tıbbi müdahaleleri kapsadığı ve zararın gerçek boyutunu yansıtmadığı sonradan alınan ayrıntılı sağlık kurulu raporu ile ispatlandığında, ilk ödemeyi kabul etmiş olmanız yeni duruma dair dava hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporunu tarafınıza tebliğ etmemesi ve bu rapora karşı itiraz hakkınızı kullanmanızı engellemesi adil yargılanma hakkınızı ihlal edebilecek ciddi bir usul eksikliğidir. Anayasa Mahkemesi önüne gelen bir uyuşmazlıkta, mahkeme idari yaptırım kararına yapılan itirazı incelerken dosyayı bilirkişiye göndermiş ve gelen rapora dayanarak ceza miktarında indirime gitmiştir.

İdare mahkemelerinin, kanun hükmünde kararname ile tesis edilen hukuki statünüze ilişkin doğrudan işlemler hakkında inceleme yapmadan davayı yetkili kurula göndermesi anayasal güvencelerinizin sağlanması açısından hukuki bir zorunluluktur. Askeri öğrencilerin nasbının yapılmaması işlemi doğrudan bir hukuki düzenleme ile varlık kazanmış olsa da, yasal mevzuat bu tür işlemler hakkında karar verme görevini açıkça olağanüstü hâl döneminde kurulan komisyona bırakmıştır.