İnsan Hakları

Ağır ceza mahkemelerinde görülen ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren ciddi suçlara ilişkin yargılamalarda, karar duruşmasında sanık müdafinin mutlaka hazır bulunması kanuni bir zorunluluktur. Avukatınızın aynı gün başka bir şehirde veya adliyede mesleki bir mazereti bulunduğunu dilekçe ile mahkemeye önceden bildirmesine rağmen, mahkemenin bu mazereti dikkate almayarak yargılamaya devam etmesi önemli bir usul hatasıdır.

Uzaktan bağlantı yoluyla katıldığınız duruşmalarda yaşanan teknik aksaklıklar sebebiyle savunma hakkınızı gereği gibi kullanamamanız durumunda verilen ceza kararı hukuken tartışmalı hâle gelir. Görüntülü ve sesli iletişim sistemlerinde yaşanan kopmalar veya sesin anlaşılamaması gibi sorunlar, yargılamanın seyrini doğrudan etkileyen ve savunmanızı kısıtlayan olaylardır.

Ceza infaz kurumu disiplin kurulu tarafından verilen kınama cezasının infaz hâkimliği tarafından iptal edilmesinin ardından, savcılık itirazı üzerine ağır ceza mahkemesinin kararı iptal etmesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Somut bir olayda, koğuşta yapılan aramada radyoya ait kulaklığı başka bir kabloyla birleştirip çoğaltıcı yaptığı gerekçesiyle kınama cezası alan bir hükümlü, infaz hâkimliğine şikâyette bulunmuştur.

Sadece genel tanımlamalar kullanılarak ve varsayımlardan hareket edilerek isminizin veya eşkâlinizin net olarak belirtilmediği tanık ifadeleriyle hakkınızda mahkûmiyet kararı verilmesi kural olarak hukuka aykırı bulunabilmektedir. Yargılamayı yapan mahkemenin, olaya karışan kişileri teşhis eden somut tutanaklara veya net kamera görüntülerine dayanmadan, sırf akrabalık bağı gibi genel kavramların içine sizi dâhil ederek ceza tayin etmesi adil yargılanma standartlarıyla örtüşmeyebilir.

Açtığınız davada sonucun değişmesine etki edebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızın mahkeme tarafından dikkate alınmaması ve makul bir gerekçe ile yanıtlanmaması durumunda adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı ihlal edilmiş olur. Kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamak amacıyla mahkeme kararlarının, taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli ve aydınlatıcı gerekçe içermesi zorunludur.

Mahkemelerin, yargılama sırasında ileri sürdüğünüz ve davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki tüm iddia ve savunmalarınıza kararlarında makul ve somut bir gerekçeyle yanıt verme zorunluluğu bulunmaktadır. Anayasamızda güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun şekilde yargılanmalarını sağlamayı amaçlar.

Mahkemelerin kolluk görevlileri tarafından düzenlenen tutanaklara aksi hiçbir şekilde ispat edilemeyecek seviyede üstünlük tanıması ve savunmanızı dikkate almaması adil yargılanma hakkınıza aykırıdır. Kamu görevlilerince tanzim edilen tutanakların gerçeğe uygunluk karinesinden yararlanması genel bir kural olsa da, bu durumun sarsılmaz kabul edilmesi mahkemeye başvurmayı anlamsız hâle getirir.

Mahkemenin kendi eksik işlemi nedeniyle sizi düşük bir tazminat miktarına mahkum edip ardından parasal sınır gerekçesiyle kararı kesinleştirmesi anayasal hakların ihlali niteliğindedir. Dava değerini artırma imkanı verilmeden davanın düşük bir tutar üzerinden kabul edilmesinin ardından, bu tutarın kanunlarda belirtilen kesinlik sınırının altında kaldığı gerekçesiyle istinaf veya temyiz gibi üst kanun yollarına başvuru hakkınızın kısıtlanması durumunda adil yargılanma hakkı zedelenmektedir.

Disiplin cezasına itiraz sürecinde avukatınıza haber verilmemesi veya tercüman sağlanmaması gibi usule ilişkin şikâyetlerinizin bireysel başvuruya konu edilebilmesi için öncelikle bu itirazlarınızı derece mahkemeleri önünde usulüne uygun şekilde dile getirmiş olmanız şarttır. Yargılama sürecinde infaz hâkimliği duruşmalarında veya ağır ceza mahkemesine yaptığınız itiraz kanun yolu aşamasında bu iddialarınızı açıkça ileri sürmez ve bunlara ilişkin bilgi veya belgeleri sunmazsanız, doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmanız durumunda talebiniz incelenmeyebilir.

Uzaklaştırma gibi tedbir kararı uygulamalarına karşı yaptığınız itirazların ve sunduğunuz delillerin mahkemeler tarafından etkili bir şekilde incelenerek karara bağlanması anayasal bir zorunluluktur. İtiraz mercii, şiddet iddialarının gerçek dışı olduğuna veya karşı tarafın şiddet mağduru olmadığına dair ileri sürdüğünüz somut beyanları ve delilleri dikkate alıp bunları neden reddettiğini açıklamak zorundadır.