Haksız Rekabet

Dijital pazarlarda yerleşik konumda bulunan büyük teknoloji firmalarının ellerinde bulundurdukları devasa kişisel veri kümeleri ve bunları işlemek için kurdukları yüksek maliyetli altyapılar, yeni girişimler açısından ciddi bir pazara giriş engeli oluşturabilmektedir. Bir teşebbüsün veri toplama ve bunu özel yazılımlarla çok hızlı bir şekilde işleme konusundaki teknolojik üstünlüğü, rakiplerinin piyasada tutunmasını zorlaştırarak toplaşma ekonomilerinin haksız bir avantajına dönüşebilir.

Görüntünüzün ve sesinizin rızanız dışında yapay zekâ teknolojileri kullanılarak taklit edilmesi ve sanki sizmişsiniz gibi gerçeğe yakın sahte içerikler (deepfake) oluşturulması, temel kişilik haklarınızın ihlali kapsamında değerlendirilebilecek son derece ağır bir eylemdir. Mevzuatımıza ve yerleşik hukuk kurallarına göre kişilerin resmi, sesi ve ismi hukuken sıkı bir koruma altındadır ve bu unsurların ticari veya manipülatif amaçlarla sentetik yollarla kopyalanması haksız rekabet ile kişilik hakları ihlali çerçevesinde hukuki yaptırımlara tabi tutulabilecektir.

İş sözleşmeniz ve imzaladığınız gizlilik sözleşmesi sona ermiş olsa dahi, eski şirketinize ait ticari sırları ve müşteri bilgilerini yeni işyerinizde kullanmanız hukuki sorumluluğunuza yol açabilecek niteliktedir. Hukukumuzda dürüstlük kuralından doğan sözleşmenin ard etkisi teorisi gereğince, sözleşme bitse bile tarafların birbirlerine zarar vermekten kaçınma ve sırları ifşa etmeme yükümlülükleri devam eder.

Üretim formülleri ve ticari değeri olan gizli bilgilerin hukuka aykırı bir biçimde ele geçirilmesi, eşya hukuku bağlamında klasik bir hırsızlıktan ziyade, verinin anlamsal içeriğini korumayı hedefleyen ticari sır koruması ve haksız rekabet hükümleri çerçevesinde değerlendirilmeye oldukça elverişli bir ihlal türüdür. Bir bilginin ticari sır vasfını kazanabilmesi için genel olarak herkesçe bilinmemesi, gizli tutulduğu için şirketiniz adına bir ticari değer taşıması ve sizin tarafınızdan gizli kalması adına makul hukuki ve teknik adımların atılmış olması gerekliliği aranmaktadır.

Müşteri veritabanınızın izinsiz olarak alınıp rakip firmaya satılması eylemi, hukuki tazminat sorumluluğunun ötesinde Türk Ceza Kanunu kapsamında hapis cezasını gerektiren ciddi bir suç teşkil etmektedir. Kanunumuzda yer alan ticari sırrın ifşası suçu kapsamında, mesleği veya görevi gereği vakıf olduğu ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikayetiniz üzerine bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile yargılanabilir.

Sadece gerçek kişilerin değil, şirketler ve diğer tüzel kişilerin finansal faaliyetleri de kanunlarımız uyarınca çok sıkı bir gizlilik korumasından faydalanmaktadır. Bir ticari işletmenin bankadaki güncel kredi limitleri, ödenmiş veya protesto olmuş çek kayıtları, ciro bilgileri ve teminat durumları doğrudan doğruya müşteri sırrı kapsamında değerlendirilmektedir.

Şirketinize ait müşteri portföyü ve ticari sırların sızdırılması halinde, kurumunuz bir tüzel kişi olduğu için doğrudan Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hükümlerinden faydalanarak hakkınızı aramanız kural olarak mümkün görünmemektedir. İlgili kanun, kişisel verisi korunan taraf olarak yalnızca gerçek kişileri temel almış olup, tüzel kişilere ait kurumsal veriler ile ölen kişilerin verilerini bu özel koruma alanının dışında bırakmıştır.

Mevcut hukuki düzenlemelerimiz çerçevesinde, şirketler gibi tüzel kişilerin unutulma hakkından doğrudan faydalanması kural olarak mümkün görülmemektedir. Unutulma hakkı, Türk Medeni Kanunu ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bağlamında yalnızca gerçek kişiler (bireyler) için düzenlenmiş bir koruma mekanizmasıdır.

Sistematik bir metodoloji izlenerek hazırlanan ve oluşturulması için önemli bir maddi veya fikri yatırım yaptığınız veri tabanlarının başka şirketlerce izinsiz kullanılması, veri tabanı yapımcısına tanınan sui generis koruma kapsamında hukuki bir talebe konu olabilir. Kanunlarımız, içeriğin elde edilmesi, doğrulanması veya sunulması için nitelik veya nicelik açısından esaslı bir yatırım yapan kişi ve kurumlara, o verilerin haksız kullanımını engellemek amacıyla özel bir koruma zırhı sağlamaktadır.

Eski işvereninize karşı herhangi bir somut maddi zarar vermemiş olsanız bile, imzaladığınız kısıtlayıcı sözleşmeyi ihlal ettiğiniz için belirlenen tutarı ödemek zorunda kalabilirsiniz. Hukuki süreçlerde bu tarz uyuşmazlıkların doğası gereği, işverenin mahkemede kanıtlanabilir, somut bir parasal kayba uğradığını ispatlaması zorunlu bir şart olarak aranmamaktadır.