Hak Düşürücü Süre

Arabuluculuk sürecinde karşı tarafın veya üçüncü bir kişinin sizi kasten yanıltması sonucunda imzaladığınız anlaşma belgesinin iptali için dava açmanız mümkündür. İmzalanan anlaşma belgesi maddi bir hukuk sözleşmesi niteliğinde olduğundan, tarafların iradesinin fesada uğratıldığı durumlarda genel hükümler uyarınca geçersizlik ileri sürülebilir.

İş hukukunda işçi ve işveren uyuşmazlıklarının büyük bir kısmının çözümünde, dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşamasının doğrudan atlanarak uyuşmazlığın mahkemeye veya özel hakeme götürülmesi usul kanunlarımızca hukuken engellenmiştir. Feshin geçersizliği ve işe iade talebinizle ilgili olarak öncelikle yasal hak düşürücü süre olan bir ay içinde dava şartı arabuluculuk bürosuna müracaat etmeniz, davanızın görülebilmesi için kesin bir ön koşul olarak karşımıza çıkmaktadır.

İşvereninizin, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı bir durumu öğrendikten sonra altı iş günü ve her halükarda eylemin üzerinden bir yıl geçtikten sonra yaptığı fesih işlemi yasal sürelere takılabilir. Hukuk sistemimize göre, işverenin tazminatsız derhal fesih hakkını geçerli biçimde kullanabilmesi için aykırı eylemi bizzat öğrendiği tarihten itibaren belirli gün sınırları içinde yasal işlemi gerçekleştirmesi şarttır.

İşvereninizin size karşı ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarına dayanarak iş sözleşmenizi feshedebilmeniz için kanunların belirlediği çok katı süre sınırları bulunmaktadır. Kanuna göre, size yönelik edilen küfür veya hakaret gibi eylemleri öğrendiğiniz günden itibaren fesih hakkınızı altı iş günü içinde kullanmanız zorunludur.

İş ortamında ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan bir disiplin suçu gerçekleştiğinde, fesih hakkının kullanılabilmesi için yasalarca emredilen kesin sürelere riayet edilmesi zorunludur. İşvereninizin söz konusu hakaret eylemini bütün detaylarıyla öğrendiği günden itibaren altı işgünü içinde bu hakkını yaptırıma dönüştürmesi gerekirdi.

İşvereninize hizmet buluşu ile ilgili yazılı ve eksiksiz bir bildirim yaptıktan sonra, işverenin bu buluş üzerinde tam veya kısmi hak talep edip etmediğini en geç dört ay içinde size yazılı olarak bildirmesi emredici bir kanun kuralıdır. Yasada belirtilen bu dört aylık süre hukuken hak düşürücü süre olarak kabul edilir ve bu sürenin işverence sessiz kalınarak geçirilmesi halinde, yaptığınız icat otomatik olarak serbest buluş statüsüne dönüşür.

Arabuluculuk tutanağının işverenin baskısı, tehdidi veya hilesi altında, serbest iradeniz dışında imzalatıldığı durumlarda bu anlaşma belgesinin iptalini mahkemeden talep etme hakkınız bulunmaktadır. Her ne kadar kanunda arabulucuda anlaşılan konularda dava açılamayacağı kuralı bulunsa da, imzalanan belgenin irade fesadı halleri olarak bilinen yanılma, aldatma veya korkutma ile sakatlandığını yahut arabuluculuk faaliyetinin kanuna uygun tarafsızlıkla yürütülmediğini ispat ederseniz anlaşmanın iptali mümkündür.

Baskı veya hile altında imzaladığınızı iddia ettiğiniz anlaşmanın geçersizliğini ileri sürerek işinize geri dönmek istiyorsanız, sadece anlaşmanın iptali için bir dava açmak yerine doğrudan iş mahkemelerinde işe iade davası açmanız usulen çok daha sağlıklı bir hukuki yol olarak değerlendirilmektedir. Uygulamada, geçerli bir ikale sözleşmesinin bulunmadığı ve aslında sürecin örtülü bir işveren feshi olduğu yönündeki iddialar, doğrudan işe iade davasının içerisinde incelenmekte ve mahkeme ilk olarak sözleşmenin geçerliliğini denetlemektedir.

Şahsınıza veya yakınlarınıza yönelik hukuka aykırı ve ağır bir zarar tehlikesi yöneltilerek imzalatılan arabuluculuk anlaşma belgesi irade sakatlığı nedeniyle geçersiz kılınabilir. Hukuk sistemimizde bir kişinin hukuka aykırı şekilde tehdit edilerek iradesinin sakatlanması korkutma olarak nitelendirilmekte ve bu şekilde kurulan sözleşmeler mağdur tarafı bağlamamaktadır.

İşçi tarafından gerçekleştirilen istifa durumlarında kural olarak tazminat ödenmese de, ücretlerinizin ödenmemesi sebebiyle iş sözleşmenizi haklı nedenle fesih yoluyla sonlandırırsanız bu tazminata hak kazanabilirsiniz. İş Kanunu, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları kapsamında ücretin kanun veya sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ya da ödenmemesi hallerinde işçiye derhal fesih hakkı tanımıştır.