Gözaltı

Polislerin gözaltı sırasında veya karakolda size fiziksel şiddet uyguladığına dair inandırıcı iddialarınız ve darp raporlarınız varsa, savcılığın bu olayı derhal ve etkili bir şekilde soruşturması yasal bir zorunluluktur. Kolluk görevlilerinin güç kullanımının sadece sizin direnmenizi kırmak için mutlak surette gerekli ve orantılı olup olmadığı savcılık tarafından özenle değerlendirilmelidir.

Savcılığın, gözaltı sürecinde farklı tarihlerde alınmış ve birbirine ek yeni bulgular içeren sağlık raporlarınızı dikkate almaması ve bu yaralanmaların kaynağını araştırmaması hukuka uygun bir yaklaşım değildir. Fiziksel bir saldırıya uğradığınıza dair bulgular içeren ilk adli muayene raporunuzdan sonra alınan ikinci raporda boyun, omuz veya bileklerinizde yeni izler tespit edilmişse, savcılık makamı bu yeni bulgulara neden olan eylemlerin ne zaman ve nerede gerçekleştiğini derhal araştırmalıdır.

Haksız yere gözaltında tutulduğunuzu veya kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığını düşünüyorsanız doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmak yerine öncelikle tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, yakalama ve gözaltına alınmanın hukuka aykırı olduğu veya sürenin aşıldığı iddialarında, asıl ceza davası henüz sonuçlanmamış olsa bile öncelikle Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında ilgili yasal yolların tüketilmesi gerektiğine karar vermektedir.

Haksız yere gözaltına alınıp sonrasında beraat etmeniz durumunda devletten manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Yargı mercileri bu tür durumlarda haksız yakalama ve gözaltı işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu tespit ederse, uğradığınız zararların devlet tarafından tazminat hukukunun genel prensiplerine göre ödenmesine karar vermelidir.

Beraat kararı sonrasında açacağınız tazminat davasında mahkemelerin, uygulanan gözaltı tedbirinin sizin toplanma hakkınıza yönelik bir müdahale niteliğinde olup olmadığını da mutlaka değerlendirmesi gerekmektedir. Kanun koyucu, haksız koruma tedbirleri sonucu kişisel hakkın mahrumiyeti hâlinde açılacak manevi tazminat davasında duyulan üzüntünün giderimi için herhangi bir sınırlama öngörmemiştir.

Gözaltındayken kötü muameleye maruz kaldığınıza dair iddialarınızı olaydan aylar sonra yetkili makamlara bildirmeniz, iddialarınızın gerçekliğini kanıtlamanızı oldukça zorlaştırarak yürütülecek etkili soruşturma sürecini olumsuz yönde etkilemektedir. Şiddet gördüğünüzü iddia ettiğiniz anlarda veya hemen sonrasında, özellikle müdafi eşliğinde alınan ifadelerinizde bu durumdan hiç bahsetmemeniz yetkili makamların şüphe duymasına yol açabilmektedir.

Savcılık makamı, gözaltında şiddet gördüğünüz yönündeki iddialarınızı değerlendirirken öncelikle bu iddialarınızı destekleyen tarafsız ve bilimsel nitelikteki sağlık raporu bulgularına itibar etmektedir. İfade alma işlemi sırasında veya gözaltı sürecinde ağır fiziksel şiddete, yanıklara ya da tekmelere maruz kaldığınızı ileri sürmenize rağmen, ilgili sağlık kuruluşlarından alınan raporlarda yalnızca ufak çaplı sıyrıklar veya basit kızarıklıklar tespit edilmişse, bu durum iddialarınızın doğruluğunu ciddi şekilde zedelemektedir.

Havalimanında kabul edilmeyen yolcu statüsüyle ve idari gözetim kararı bulunmaksızın günlerce transit bölgede bekletilmeniz durumunda kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Ancak bu tür haksız tutulma iddialarında doğrudan anayasa yargısına başvurmadan önce iç hukuktaki kanun yollarının usulüne uygun şekilde tüketilmesi gerekmektedir.

Savcılık tarafından mevcutlu olarak adliyeye sevk edilmenize rağmen hakimin karşısına çıkarılmadan, sadece dosya üzerinden inceleme yapılarak ev hapsi niteliğindeki konutu terk etmeme şeklinde bir adli kontrol tedbiri verilmesi hukuka uygun değildir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yakalanıp gözaltına alınan bir kişinin soruşturma makamlarınca serbest bırakılmaması halinde en geç azami gözaltı süreleri içinde mutlaka hakim önüne çıkarılması emredilmektedir.

Gözaltı veya yakalama işlemine karşı yaptığınız itirazın incelenmemesi veya sürüncemede bırakılması durumunda Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açabilirsiniz. Kanun, yakalanan veya tutuklanan kişilerin bu işlemlere karşı öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmaması hâlinde maddi ve manevi her türlü zararlarının devletten tazminini isteyebilmesine imkân tanımaktadır.