Gözaltı

Haksız gözaltı, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması veya bu tedbirlere yönelik itirazların geç değerlendirilmesi gibi suç isnadına bağlı tutulma süreçleriyle ilgili şikayetleriniz için, hakkınızda açılan davadaki nihai kararın verilmesinden itibaren otuz gün içinde bireysel başvuru yapmanız gerekmektedir. Bir suç isnadına bağlı olarak kamu makamlarınca özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız yakalama ve tutuklama süreçlerine ilişkin hukuka aykırılık iddialarınız, Anayasa'nın kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilir.

Gözaltı sürelerinizin cezanızdan eksik düşülmesi sebebiyle cezaevinde kanunun öngördüğünden daha uzun süre kalmanız durumunda, bu haksızlığın giderilmesi için manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, şayet eksik hesaplama nedeniyle fazladan hürriyetinizden yoksun bırakılmışsanız ve bu süreçte cezanızı tamamlayarak tahliye olmuşsanız, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar kalmayabilir.

Başka bir şehre sevk edilmek üzere nezarethanede bekletildiğiniz veya yolculukta geçirdiğiniz süreler de dâhil olmak üzere hürriyetinizin kısıtlandığı her anın hapis cezanızdan düşülmesi gerekmektedir. Ceza yargılaması sürecinde bir kolluk biriminden diğerine teslim edilmek üzere nezarethanede tutulduğunuz veya farklı şehirlerdeki emniyet ve jandarma birimleri arasında sevk edildiğiniz günler gözaltı süresi kapsamında değerlendirilir.

Müddetnamedeki tahliye tarihinizin gözaltı sürelerinin eksik hesaplanması gibi nedenlerle hatalı belirlenmesine yaptığınız itiraz haksız yere reddedilirse, Anayasa Mahkemesine başvurarak tazminat alabilirsiniz. Mahkemeler tarafından hazırlanan müddetnamede, hürriyetinizi kısıtlayan gözaltı ve tutukluluk sürelerinizin eksiksiz bir biçimde değerlendirilerek tahliye tarihinizin doğru hesaplanması zorunludur.

Ceza infaz kurumunda kalacağınız süreyi belirleyen müddetnamede gözaltı günlerinizin yer almaması ve mahkemeler arası eksik yazışma yüzünden itirazınızın reddedilmesi durumunda, hürriyetinizin hukuka aykırı kısıtlandığını ileri sürerek tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Hakkınızda düzenlenen müddetname, koşullu salıverilme sürenizi ve cezaevinde kalmanız gereken süreyi doğrudan etkileyen son derece kritik bir hukuki belgedir.

Gözaltı sürenizin hapis cezanızdan düşülmemesi nedeniyle fazladan cezaevinde kalmanız veya denetimli serbestliğe geç ayrılmanız durumunda, eğer tahliye olmuşsanız Anayasa Mahkemesi yeniden yargılama yerine genellikle manevi tazminat ödenmesine karar vermektedir. Hukuk sistemimizde kişinin hürriyetini kısıtlayan sürelerin kesinleşen cezadan indirilmesi yasal bir zorunluluktur ve mahkemelerin bu kuralı uygulamaması açık bir hak ihlalidir.

Haksız yere gözaltına alınıp tutuklandıktan sonra beraat ettiğinizde, alamadığınız maaşlarınızı göreve iade sonrasında toplu olarak geri aldıysanız maddi zarara uğramadığınız kabul edilerek maddi tazminat talebiniz reddedilebilir. Mahkemeler, haksız tutuklama veya gözaltı sürelerinde kesintili olarak aldığınız maaşların sonradan size tam olarak ödenmesi durumunda ortada karşılanması gereken somut bir maddi zarar kalmadığına kanaat getirmektedir.

Haksız yakalama, gözaltı veya tutuklama sonrasında beraat ettiyseniz, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmadan önce mutlaka kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz ve davanın kesinleşmesini beklemeniz gerekmektedir. Hukuka aykırı tutma eylemleri nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi için öncelikle ağır ceza mahkemelerinde dava açılması ve kararın istinaf gibi olağan kanun yollarından geçerek kesinleşmesi zorunludur.

Gözaltı işleminin hukuka aykırı olduğu veya gözaltı süresinin makul olmadığı iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Ceza yargılamanız devam ediyor olsa dahi, yakalama ve gözaltına alınma süreçlerindeki hukuka aykırılık iddialarına yönelik olarak hukuk sistemimizde özel bir başvuru yolu düzenlenmiştir.

Haksız yere gözaltında kalmanız nedeniyle size ödenmesine hükmedilen manevi tazminat miktarının hakkınızın özünü zayıflatacak kadar düşük olması, anayasal güvence altındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı bağlamında bir ihlal oluşturmaktadır. Ceza yargılaması sonucunda beraat eden kişilere haksız gözaltı veya tutuklama tedbirleri nedeniyle tazminat ödenmesi gerekirken, mahkemelerin takdir ettiği bu tutarın meydana gelen mağduriyetle kesinlikle orantısız olmaması beklenir.