Gözaltı

Haksız yere gözaltına alındıktan sonra beraat etmeniz durumunda açtığınız davada hükmedilen tazminatın çok düşük olması, anayasal güvence altında olan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı bağlamında bir ihlal oluşturabilir. Mahkemeler haksız koruma tedbirleri nedeniyle manevi tazminata hükmederken kişinin sosyal ve ekonomik durumu, mesleki konumu, tedbirin kişi üzerinde bıraktığı olumsuz etkiler ve ihlalin ağırlığı gibi kriterleri dikkate almak zorundadır.

Barışçıl bir etkinliğe veya protestoya katıldığınız için uygulanan haksız bir koruma tedbiri neticesinde açtığınız tazminat davasında, mahkemelerin bu durumu mutlaka göz önünde bulundurması gerekir ve aksi bir yaklaşım toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı ihlali sayılabilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, hakkınızda uygulanan yakalama ve gözaltı gibi koruma tedbirlerinin hukuksuzluğu beraat kararıyla anlaşıldıktan sonra açacağınız davada mahkemeler sadece özgürlüğünüzün kısıtlanmasını değil, aynı zamanda anayasal bir hakkınızı kullanırken bu müdahaleye maruz kaldığınızı da dikkate almak zorundadır.

Haksız gözaltı nedeniyle açtığınız tazminat davasında lehinize ancak yetersiz bir miktarda tazminata hükmedildiğinde, ilgili kanun kapsamında öngörülen standart tazminat yollarını tükettikten sonra doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmişse, uğradığınız zararın giderilmesi için kanunda belirtilen tazminat davasını açmanız, bireysel başvuru yolu için gerekli olan başvuru yollarının tüketilmesi şartını yerine getirmiş sayılmanız için yeterlidir.

Haksız yere gözaltında kalmanızın ardından açtığınız davada size ödenmesine hükmedilen tazminat miktarının çok düşük olması durumunda, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Mahkemelerin somut olayın şartlarına göre tazminat miktarını takdir etme yetkisi bulunsa da, hükmedilen tutarın meydana gelen ihlalle orantısız ve önemsiz düzeyde kalması anayasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir.

Anayasa Mahkemesi haksız gözaltı sebebiyle hükmedilen manevi tazminatın yeterliliğini değerlendirirken, kararı veren mahkemenin karar tarihindeki benzer durumlar için öngördüğü kendi tazminat standartlarıyla bir karşılaştırma yapmaktadır. Bu karşılaştırma yapılırken öncelikle başvurucunun sosyal ve ekonomik durumu ile mesleki ve toplumsal konumu göz önünde bulundurulmaktadır.

Evet, haksız gözaltı nedeniyle tarafınıza ödenen manevi tazminatın çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkınız vardır. Anayasa Mahkemesi, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı kapsamında ödenen tazminatın yetersiz olup olmadığını denetleme yetkisine sahiptir.

Haksız yere gözaltına alınmanız nedeniyle devletten tazminat talep edebilmek için doğrudan Anayasa Mahkemesine gitmek yerine öncelikle ağır ceza mahkemesinde tazminat davası açmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, haklarında kovuşturmaya yer olmadığı kararı veya beraat kararı verilen kişilerin haksız yakalama veya gözaltı iddialarıyla olağan yolları atlayarak doğrudan yüksek mahkemeye gelmelerini kabul etmemektedir.

Evet, kesin nitelikteki mahkeme kararlarına karşı kanun yoluna başvurulması, Anayasa Mahkemesine yapılacak bireysel başvuru için öngörülen otuz günlük yasal süreyi kesinlikle uzatmamaktadır. Mahkemelerin tazminat davası sonucunda verdiği kararlarda, hükmedilen maddi tazminat miktarının belli bir yasal sınırın altında kalması nedeniyle kararın kesin olduğu açıkça ifade edilmişse, bireysel başvuru süresi bu kararın sizin tarafınızdan öğrenildiği tarihten itibaren derhal işlemeye başlar.

Toplu olarak işlenen terör suçlarında gözaltı süresinin uzatılması ve bu sürenin sekiz güne kadar çıkması kanunlarda belirtilen özel durumlarda hukuka uygun kabul edilmektedir ve bu nedenle tazminat almanız zor olabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, terör örgütü üyeliği gibi aralarında iştirak iradesi bulunmasa da üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen toplu suç hallerinde, delillerin toplanmasındaki güçlük veya dosyanın kapsamlı olması gibi nedenlerle gözaltı süresi hakim kararıyla uzatılabilmektedir.

Kamu görevlileri tarafından kayıt dışı olarak alıkonulduğunuz ve hürriyetinizden yoksun bırakıldığınız iddiasıyla doğrudan Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce mevcut olan olağan başvuru yollarını tüketmeniz gerekmektedir. Bir kişinin rızası dışında ve rahatsızlık verecek uzunlukta bir süre boyunca fiziki olarak tutulması hürriyetten yoksun bırakma olarak değerlendirilir.