Gözaltı

Terörle Mücadele Kanunu kapsamında toplu olarak işlenen suçlarda gözaltı süresi, yol süresi hariç olmak üzere en fazla dört gün olarak belirlenmiştir. Bu yasal süreye, yakalanan kişinin en yakın hâkime veya mahkemeye gönderilmesi için gereken ve on iki saati geçemeyen zorunlu yol süresi de ilave edilmektedir.

Karakolda iradeniz dışında ve haksız bir şekilde belirli bir odada tutulmanız kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil etse de Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunlarda öngörülen hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda herhangi bir yakalama veya gözaltı kararı olmaksızın karakol içinde bir odada zorla tutulmanız durumunda öncelikle bu haksız tutma eylemine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açmanız şarttır.

Karakolda hiçbir şiddet eyleminiz, saldırınız veya direnmeniz söz konusu değilken polis memurları tarafından zor kullanılarak darbedilmeniz ve yaralanmanız durumunda kolluk kuvvetlerinin bu eylemi kötü muamele yasağı kapsamında değerlendirilerek insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele olarak kabul edilebilecektir. Anayasa Mahkemesi, kamu görevlilerinin tutumu nedeniyle kendisine karşı güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan bir kişiye karşı fiziksel güce başvurmalarını anayasal hakların ihlali olarak görmektedir.

Hakkınızda yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra açtığınız tazminat davasında hükmedilen tutarın yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Haksız yere gözaltında tutulduğunuz süreler için devletin ödemesi gereken manevi tazminat miktarının, yaşadığınız mağduriyetle orantılı olması ve tazminat hakkının özünü zayıflatacak kadar düşük olmaması gerekmektedir.

İlk derece mahkemesinde cep telefonunuza el konulmasıyla ilgili tazminat talebinde bulunsanız dahi, bu talebinizi istinaf dilekçesinde dile getirmeyi unuttuysanız Anayasa Mahkemesi bu konudaki ihlal iddianızı incelemeyecektir. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle hukuk sistemindeki olağan kanun yollarının usulüne uygun olarak tüketilmesi zorunludur.

Bir ceza davasının makul sürede sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı değerlendirilirken, yargılamanın karmaşıklığı, kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ile sizin davanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinizin niteliği gibi çeşitli unsurlar birlikte dikkate alınır. Bu sürenin başlangıç tarihi olarak, yetkili makamlarca suç işlediğiniz iddiasının size bildirildiği veya suç isnadı altındaki arama ve gözaltı gibi tedbirlerin size ilk olarak uygulandığı an esas kabul edilir.

Haksız yere gözaltına alınmanızın ardından açtığınız tazminat davasında size ödenmesine hükmedilen manevi tazminat miktarının son derece yetersiz olması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı alan kişilerin haksız gözaltı nedeniyle açtıkları davalarda, hükmedilen manevi tazminatın kendi belirlediği standartlara göre kayda değer ölçüde düşük kalmasını kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının bir ihlali olarak kabul etmektedir.

Haksız gözaltı nedeniyle açılan tazminat davalarında mahkemelerin takdir yetkisi bulunsa da, hükmedilen tazminat miktarının meydana gelen ihlalle orantısız ve kayda değer ölçüde düşük olması hukuka aykırıdır. Sizin durumunuzda olduğu gibi, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen kişilerin haksız gözaltı nedeniyle açtıkları davalarda, mahkemenin verdiği tazminat tutarı Anayasa Mahkemesinin benzer durumlarda öngördüğü standartların çok altında kalıyorsa, bu durum kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlali sayılmaktadır.

Hayır, gözaltı işleminin hukuka aykırı olduğu iddialarında doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapmadan önce ilgili kanunda öngörülen tazminat davası yolunu tüketmeniz gerekmektedir. Kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığı veya yakalama ve gözaltına alınma işleminin bütünüyle haksız olduğu yönündeki şikayetler için öncelikle ağır ceza mahkemelerinde tazminat davası açılması hukuki bir zorunluluktur.

Haksız yere gözaltına alındığınızı düşünüyorsanız öncelikle ceza muhakemesi kanununda yer alan tazminat davası yoluna başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığı veya yakalama ve gözaltına alınmanın hukuka aykırı olduğu yönündeki iddiaları incelerken öncelikle olağan hukuk yollarının tüketilip tüketilmediğine bakmaktadır.