Etkili Başvuru Hakkı

Aynı soruşturma kapsamında benzer hukuki gerekçelerle açılan tazminat davalarında, mahkemelerin diğer kişiler lehine karar verirken sizin davanızı ikna edici bir gerekçe sunmadan reddetmesi, anayasal güvence altında olan etkili başvuru hakkı ihlali niteliği taşıyabilmektedir. Yargı makamlarının, iddialarınızı değerlendirirken aynı olaydan mağdur olan diğer kişilerin açtığı davalarda verilen farklı yöndeki kararları dikkate almaması ve talebinizi eksik bir incelemeyle reddetmesi adil bir yargılama süreciyle bağdaşmayabilir.

Ceza infaz kurumunda bulunan annelerin, dışarıda bakacak kimsesi olmayan sıfır-altı yaş grubundaki çocuklarını yanlarına alabilmeleri ilgili mevzuat uyarınca belirli şartlara bağlanmış bir haktır. İdare, çocuğunuzu yanınıza alma talebinizi doğrudan ve mutlak bir biçimde reddedemez; karar verirken mutlaka çocuğun yüksek yararı ilkesini gözetmek ve somut olayın zorunluluk içerip içermediğini değerlendirmek zorundadır.

Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu tarafından makul sürede yargılanma hakkı ihlali için verilen tazminatın çok düşük olması durumunda Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz. Yargılama süresinin uzunluğu dikkate alınarak belirlenen tazminat miktarının, makul sürenin aşımıyla orantılı olmaması ve emsal içtihatlara göre oldukça yetersiz kalması durumunda etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş sayılmaktadır.

Mülkünüze ulaşamamanız gibi devam eden müdahalelerde zararın doğduğu tarih için kesin bir gün belirlenemeyeceğinden, tazminat başvurusu için öngörülen sürenin müdahalenin tamamen sona erdiği tarihten itibaren başlatılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülke ulaşılamaması nedeniyle oluşan zararların karşılanması amacıyla yapılan başvurularda, sürenin müdahalenin başladığı ilk günlerden itibaren hesaplanması aşırı şekilci bir yaklaşımdır.

Terör olayları nedeniyle mülke ulaşamama gibi devam eden durumlarda zarar tespit komisyonuna yapılacak başvuru süresi, ancak mülke ulaşamama durumunun yani müdahalenin tamamen ortadan kalktığı tarihten itibaren işlemeye başlamaktadır. Anayasa Mahkemesi, süregelen nitelikteki müdahalelerde olay için somut bir başlangıç tarihi belirlenemeyeceğini ve kanunda öngörülen sürelerin müdahalenin kesildiği tarihten itibaren başlatılması gerektiğini açıkça vurgulamaktadır.

Mülkünüze ulaşamamanız nedeniyle devam eden mağduriyetlerde sürenin katı bir şekilde yorumlanarak komisyon veya mahkeme tarafından davanızın reddedilmesi mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak hak ihlalidir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, zarar konusu olayın kesintiye uğramadan devam ettiği durumlarda sürenin en baştan itibaren işlemeye başladığını varsaymak, vatandaşın tazminat imkanından yararlanmasını imkansız hale getiren aşırı şekilci bir uygulamadır.

İnternet ortamında hakkınızda yayımlanan ve kişilik hakları ihlaline yol açan içeriklerin kaldırılması talebinizin sulh ceza hâkimliği tarafından reddedilmesi durumunda, genel mahkemelerde dava açarak hakkınızı arayabilirsiniz. Anayasa Mahkemesinin güncel kararlarına göre, erişimin engellenmesi taleplerini inceleyen sulh ceza hâkimliklerinin uyguladığı yasal düzenleme yeterli usul güvencelerini barındırmadığından etkili başvuru hakkı ihlaline yol açmaktadır.

İnternet ortamında hakkınızda yapılan asılsız yayınlara karşı erişimin engellenmesi taleplerinizin hukuka aykırı şekilde reddedilmesi nedeniyle yaşadığınız mağduriyetler için Anayasa Mahkemesinden manevi tazminat almanız mümkündür. İlgili yargı makamlarının, yasalardaki yapısal sorunlar ve usul eksiklikleri sebebiyle içeriklerin çıkarılması taleplerini reddetmesi, kişilerin lekelenmeme ve unutulma gibi anayasal haklarını zedelemektedir.

Evet, İnsan Hakları Tazminat Komisyonunun kararından sonra itiraz yollarını tüketip Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılamanızın uzun sürmesi nedeniyle öncelikle komisyona başvurmanız yasal bir zorunluluktur ve bu komisyon teorik olarak mağduriyetinizi gidermek amacıyla kurulmuştur.

Tazminat Komisyonuna yaptığınız başvurunun sürenin hatalı hesaplanması gibi bariz bir takdir hatasıyla reddedilmesi ve itirazınızın da bölge idare mahkemesince kabul görmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Yargılamanın makul sürede tamamlanmaması nedeniyle oluşan mağduriyetinizin giderilmesi için kurulan Tazminat Komisyonu, dosyanızdaki temyiz aşamasını veya kesinleşmeye kadar geçen süreyi dikkate almadığında, size gerçek bir başarı şansı sunma potansiyelini yitirmiş olur.