Etkili Başvuru Hakkı

KHK ile kamu görevinden çıkarıldıktan sonra OHAL Komisyonu kararıyla görevinize iade edildiyseniz, bu haksız ihraç süreci nedeniyle uğradığınız manevi zararların telafisi için idareye karşı tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte 7075 sayılı Kanun kapsamında göreve iade edilen kişilerin kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacaklarına dair bir düzenleme bulunmaktaydı ve mahkemeler bu kurala dayanarak tazminat taleplerini reddetmekteydi.

Göreve iade edildikten sonra açtığınız tazminat davasının 7075 sayılı Kanun'da yer alan tazminat talep edilemeyeceğine ilişkin kurala dayanılarak reddedilmesi, anayasal haklarınızın ihlali niteliğini taşıyabilmektedir. İlk derece mahkemeleri, genellikle ilgili kanunun onuncu maddesinde yer alan ve göreve iade edilenlerin ihraçtan dolayı tazminat isteyemeyeceğini belirten hükmü gerekçe göstererek davaları reddetme yoluna gitmekteydi.

Evinize veya arazinize ulaşamamanızdan kaynaklanan zararların tazmini için idareye yaptığınız başvurunun sadece süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi hukuka aykırıdır ve bu durumda mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle yeniden yargılama talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, süregelen ve devam eden müdahalelerde zarar konusu olay için kesin ve somut bir tarih belirlenemeyeceğini açıkça vurgulamaktadır.

Anayasa Mahkemesinin hakkınızın ihlal edildiğine karar vermesi size doğrudan tazminat ödenmesini sağlamaz ancak bu karar sayesinde dosyanızın yerel mahkeme tarafından yeniden incelenmesinin yolu açılır. İdareye yaptığınız başvurunun süreden reddedilmesi işleminin etkili başvuru hakkı ve mülkiyet hakkınızı ihlal ettiği tespit edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılması için davanızın görüldüğü mahkemede yeniden yargılama yapılması hukuki bir zorunluluktur.

İdarenin önlenebilir bir terör saldırısı riskine karşı makul tedbirleri alıp almadığına yönelik iddialarınız incelenmeden davanızın reddedilmesi, Anayasa'da güvence altına alınan yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkı ihlali anlamına gelmektedir. Ankara Garı önünde meydana gelen canlı bomba saldırısı sonucunda oluşan yaralanmanıza istinaden açtığınız tazminat davasında, yargı mercilerinin toplumun genelini tehdit eden gerçek ve yakın bir saldırı riskinin idarece bilinip bilinmediğini araştırması gerekirdi.

Çocuğunuzun ceza infaz kurumunda kendi eylemi sonucunda hayatını kaybetmesi durumunda, idarenin gerekli gözetim ve denetim yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle tazminat davası açmanız mümkündür. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin cezaevindeki kişilerin yaşamını koruma konusunda pozitif bir yükümlülüğü bulunmaktadır.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle açtığınız dava devam ederken yapılan kanuni bir düzenleme sonucunda alacağınızı tahsil etme imkânınızın ortadan kaldırılması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Yüksek mahkeme, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen yargılama sırasında yapılan kanuni düzenleme nedeniyle kişilerin hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmasını hak ihlali olarak kabul etmektedir.

Şirkete yatırdığınız paranın iadesi için açtığınız davanın yargılama aşamasında yapılan kanuni düzenleme sebebiyle mahkeme tarafından esastan incelenmemesi, anayasal güvence altındaki mülkiyet hakkınızla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Alacağınızı tahsil etmek amacıyla uygun hukuki yollara başvurmanıza rağmen, yargılama sürecinde ortaya çıkan yeni bir kanun nedeniyle mahkemelerin iddialarınızı değerlendirememesi sizi hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakmaktadır.

Hakkınızda verilen takipsizlik kararına rağmen telefon dinleme kayıtlarınızın imha edilmemesi ve başka dosyalara gönderilerek alenileştirilmesi durumunda, kanunların size tanıdığı haklar çerçevesinde devlet aleyhine tazminat davası açabilirsiniz. Soruşturma sürecinde telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi neticesinde elde edilen kayıtların, soruşturma sonunda takipsizlik kararı verilmesine rağmen imha edilmemesi, kişilerin özel hayatının ve haberleşmesinin gizliliğini ihlal eden bir durumdur.

Soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcılarının hatalı işlemleri veya kişisel kusurları sonucunda özel hayatınıza ait dinleme kayıtlarının UYAP sistemine yüklenerek alenileştirilmesi durumunda, oluşan manevi zararlarınızın giderilmesi için devlet aleyhine tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunu, soruşturma veya kovuşturma sırasında yargı mensuplarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle haksızlığa uğrayan kişilere bir hukuk yolu sunmaktadır.