Etkili Başvuru Hakkı

Mahkemenin el konulan eşyalarınızın zamanında iade edilmemesinden doğan zararlarınızın tazmini talebinizi hiç değerlendirmemesi ve karara bağlamaması durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Ceza davasında beraat ettikten sonra eşyaların geç iade edilmesi veya hiç iade edilmemesi nedeniyle uğranılan zararların giderilmesi için açılan tazminat davası etkili bir çözüm sunmalıdır.

Beraat ettiğiniz bir ceza yargılaması sürecinde el konulan eşyalarınızın zamanında iade edilmemesi nedeniyle uğradığınız zararlar için devletten tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılabilen tazminat davası, eşyasına haksız yere el konulan veya zamanında geri verilmeyen kişilere uğradıkları maddi kayıpları giderme imkânı sunan etkili bir hukuki yoldur.

Ceza infaz kurumunda bulunan mahpusların dış dünya ile ilişkileri ve görüşme hakları kapsamındaki şikâyetlerini inceleme yetkisi infaz hâkimliklerine aittir. Hükümlü veya tutuklular, görüş listesinde yer alan ancak güvenlik soruşturması gibi nedenlerle makul sürede ziyarete gelemeyen kişilerin değiştirilmesi yönündeki taleplerini doğrudan infaz hâkimliği makamına iletebilirler.

Yargı makamlarının şikâyetinizi esasa girmeden reddetmesi nedeniyle maruz kaldığınız mağduriyet karşısında manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Mahpusların ceza infaz kurumundaki dışarıyla ilişkilerine veya ziyaretçi kabullerine dair şikâyetlerini incelemekle görevli olan yargı mercilerinin, başvuruları ilgili ve yeterli gerekçeler sunmadan, dar yorumlarla veya doğrudan karar verilmesine yer olmadığına hükmederek reddetmesi anayasal hakların ihlali anlamına gelir.

Mahkemenin, cezaevi uygulamalarına yönelik şikayetlerinizi esasa girmeden ve ilgili kanunların tanıdığı geniş görev alanını dikkate almadan reddetmesi etkili başvuru hakkı ihlali anlamına gelebilmektedir. Mahpusların ceza infaz kurumlarındaki temel haklarına yönelik kısıtlamalar hakkında ileri sürdükleri iddialar için mutlaka esastan bir yargısal inceleme yapılması gerekmektedir.

OHAL Komisyonu kararıyla görevine iade edilen kişilerin ihraç edildikleri dönem için uğradıkları zararların giderilmesi amacıyla manevi tazminat talebinde bulunabilmeleri anayasal bir haktır. Geçmişte yürürlükte olan ve göreve iade edilenlerin herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağını öngören kanun hükmü, kişilerin haksız işlemler nedeniyle uğradıkları manevi zararları giderme fırsatını ellerinden aldığı için Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından verilen iptal kararları, kamu görevine iade edilenlerin tazminat talep edemeyeceğine dair kısıtlayıcı kanun hükmünün anayasaya aykırı olduğunu tespit ettiğinden, bu gerekçeyle reddedilen davalar için yeniden hukuki yollara başvurulması mümkündür. İlgili iptal kararında, tedbir sürecinin haksız uygulanmasından dolayı kişilerin uğrayabileceği maddi ya da manevi zararların giderilmesi için gerekli mekanizmaların sağlanmamasının anayasal hakları ihlal ettiği açıkça vurgulanmıştır.

Davanın taraflarından birinin kararı temyiz etmesi hâlinde yargılama süreci devam ettiği için sizin açınızdan da dava kesinleşmiş sayılmaz ve yargılamanın tamamen sona ermesi beklenmelidir. Yerel mahkeme tarafından verilen bir karara karşı temyiz yoluna başvurulmuş olması yargılamanın devamını sağlamakta olup, kararı sizin temyiz etmemeniz bu durumu değiştirmemektedir.

Davanın diğer taraflarca temyiz edilmesi nedeniyle yargılama süreci devam ediyorsa, süreyi geçirdiğiniz gerekçesiyle başvurunuzun reddedilmesi hakkınızın ihlali anlamına gelir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, ilk derece mahkemesinin kararını siz temyiz etmemiş olsanız bile diğer tarafların temyiz yoluna başvurması yargılamanın kesinleşmesini engeller ve davanın devam etmesini sağlar.

Bir şirkete yatırdığınız paranın iadesi talebiyle dava açtıktan sonra yapılan yeni bir kanuni düzenleme ile alacağınızı tahsil etme imkânınızın elinizden alınması, mülkiyet hakkınız ile bağlantılı olarak sahip olduğunuz etkili başvuru hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür durumlarda, alacağın tahsili için uygun hukuki yollara başvurulmasına rağmen, yargılama aşamasında yürürlüğe giren kanuni bir düzenleme yüzünden hukuki mekanizmaları işletme imkânından mahrum bırakılmayı anayasal güvencelere aykırı bulmaktadır.