Adil Yargılanma Hakkı

İdare mahkemeleri, sözleşmeli personelin iş akdinin yenilenmemesi işlemine karşı açılan davalarda salt devam eden ceza yargılamalarının varlığını doğrudan ve tek başına yeterli bir ret gerekçesi olarak kabul etmemelidir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yargılama mercilerinin karar verirken sadece derdest bir ceza yargılamasına atıf yapması yeterli görülmemekte olup söz konusu ceza yargılamasına konu olay ve olguların da idari yargı mercii tarafından titizlikle irdelenmesi gerekmektedir.

İdarenin sözleşmeli personel istihdamında ve sözleşme süresinin bitiminde bu sözleşmeyi yenileyip yenilememe hususunda sahip olduğu yetki sınırsız ve mutlak bir nitelik taşımamaktadır. İdare mahkemeleri, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gereklerine, eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine uygun kullanılıp kullanılmadığını etkin bir şekilde denetlemekle yükümlüdür.

İdare mahkemelerinin sözleşme yenilememe işlemine karşı açtığınız iptal davalarında hakkınızda devam eden ceza yargılamalarından salt bahsetmesi tek başına masumiyetinizi ihlal ettiği anlamına gelmemektedir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, idari yargı mercilerinin karar gerekçelerinde ceza mahkemesi dosyalarına sadece atıf yapması ve sizin o suçu işlediğinize dair kesin bir değerlendirmeye yer vermemesi durumunda masumiyet karinesi zedelenmiş sayılmaz.

Mahkemenin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazlarınızı kararında hiçbir şekilde karşılamaması ve cevapsız bırakması temel bir hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa kuralları gereğince bütün mahkemelerin her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Gözaltı süresi dolmasına rağmen hâkim karşısına çıkarılmama nedenine dayalı açacağınız tazminat davasında, hakkınızda yürütülen asıl ceza davasının sonucunu, yani beraat veya takipsizlik kararını beklemenize gerek yoktur. Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmadığınızı iddia ediyorsanız, bu durumun tespiti sürmekte olan asıl davanın esasıyla doğrudan bağlantılı değildir.

Açtığınız davada ileri sürdüğünüz iddiaların ve dayandığınız kanun maddelerinin mahkeme tarafından dikkate alınmayarak davanın tamamen farklı bir gerekçeyle reddedilmesi adil bir yargılama yapıldığı anlamına gelmemektedir. Bir yargılama sırasında açık ve somut biçimde öne sürdüğünüz, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki temel itirazlarınızın mahkemelerce makul bir gerekçeyle yanıtlanması zorunludur.

Cezaevindeyken mahkeme tarafından gönderilen dijital materyallerin bozuk çıkması, eğer avukatınız aracılığıyla bu belgelere fiziksel olarak ulaşma imkanınız bulunuyorsa doğrudan savunma hakkınızın ihlal edildiği anlamına gelmeyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre suç isnadı altındaki kişiye savunma imkanının şeklen değil gerçek anlamda sağlanması, yani kişinin savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı çerçevesinde zorunlu hazırlıkları yapabileceği olanaklara sahip olması gerekir.

İstinaf mahkemesinin, yargılama aşamasında ileri sürdüğünüz ve uyuşmazlığın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki temel itirazlarınızı değerlendirmeden davanızı reddetmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Hukuk sistemimizde bütün mahkemeler verdikleri her türlü kararı gerekçeli olarak yazmakla yükümlüdür ve bu kural kanun yolu incelemesi yapan merciler için de aynen geçerlidir.

İstinaf mahkemesinin davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarınızı hiç karşılamadan ve tartışmadan aleyhinize karar vermesi durumunda adil yargılanma güvencelerinden olan gerekçeli karar hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Yargılama sürecinde sunduğunuz, özellikle ölümün askerlik gibi zor bir kamu görevinin sebep ve tesiri ile meydana gelip gelmediği veya olayın maddi koşullarının tam olarak aydınlatılıp aydınlatılamadığı gibi hayati öneme sahip iddialar mahkemeler tarafından etraflıca incelenmek zorundadır.

Mahkemenin, davanın sonucunu doğrudan etkileyebilecek nitelikteki temel itirazlarınızı incelemeden ve bu iddialara makul bir cevap vermeden davayı reddetmesi hukuken normal karşılanabilecek bir durum değildir. Anayasa'da düzenlenen adil yargılanma hakkı gereğince, bütün mahkemeler kararlarını gerekçeli olarak yazmakla yükümlüdür.