Adil Yargılanma Hakkı

Mahkemelerin, davanın sonucunu veya verilecek ceza miktarını doğrudan etkileyebilecek nitelikteki önemli iddia ve savunmalara açık ve tatmin edici bir gerekçeyle yanıt vermemesi anayasal hakların ihlali anlamına gelmektedir. Yargılama sürecinde ileri sürülen her bir iddiaya tek tek cevap verilmesi zorunlu olmasa da, ceza oranını yarı yarıya artıracak kadar kritik bir konuda yapılan itirazların cevapsız bırakılması hukuka uygun değildir.

Mahkemelerin, sizinle aynı durumda olan kişilerin atamasının yapıldığına ve yargı makamlarının bu konuda çelişkili kararlar verdiğine dair ileri sürdüğünüz iddiaları cevapsız bırakması hukuka uygun olarak değerlendirilemez. Yargılama sürecinde açık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteyse, davayla doğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce mutlaka makul bir gerekçe ile yanıt verilmesi gerekmektedir.

İdarenin hizmet kusurunun veya ihmalinin sonradan ortaya çıktığı durumlarda dava açma süresinin olayın yaşandığı tarihten başlatılması hukuken hatalı bir yaklaşımdır. Meydana gelen bir terör eylemi sonrasında zararla idari eylem arasındaki illiyet bağının ancak yıllar sonra hazırlanan müfettiş raporları veya açılan ceza davaları ile anlaşılabildiği durumlarda, idari başvuru süresinin olayın gerçekleştiği tarihten itibaren işletilmesi mahkemeye erişim hakkını aşırı derecede sınırlandırmaktadır.

Mahkemelerin, davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki savunmalarınıza makul bir gerekçeyle yanıt vermemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunarak hakkınızı arayabilirsiniz. Disiplin cezası almanıza sebep olan telefon hattını kendinizin kullanmadığı yönündeki itirazınız, davanın esasına etki edecek son derece önemli bir savunmadır.

Esas hakkındaki mütalaa tebliğ edilip buna ilişkin savunma alınmadan karar verilmesi iddiaları, yargılama sürecinde ifade özgürlüğü gibi temel hakların ihlal edildiğinin tespit edilmesi durumunda mahkemeler tarafından ayrıca incelenmeyebilir. Anayasa Mahkemesi, somut olayda öncelikle eylemin cezalandırılmasının demokratik toplum düzeninde zorunlu bir ihtiyaca karşılık gelip gelmediğini ve ifade özgürlüğü ihlali yaratıp yaratmadığını değerlendirmektedir.

Mahkemenin giydiğiniz tişörtün neden suç oluşturduğunu ve şiddete nasıl teşvik ettiğini açıklamaması, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkınızı ve ifade özgürlüğünüzü doğrudan ihlal eder. Anayasa Mahkemesi, ifade hürriyetine yönelik müdahalelerde mahkemelerin kararlarını detaylı ve anayasal kriterlere uygun şekilde gerekçelendirmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanığa soru yöneltme ve onunla yüzleşme imkânından mahrum bırakılarak mahkûm edilmeniz, adil yargılanma hakkı çerçevesinde anayasal güvencelerin ihlali anlamına gelebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızdaki mahkûmiyet hükmü tek başına veya belirleyici ölçüde sizin duruşmada sorgulama fırsatı bulamadığınız bir tanığın ifadelerine dayandırılıyorsa ve bu dezavantajı telafi edecek usul kuralları sağlanmamışsa tanık sorgulama hakkı zedelenmiş sayılmaktadır.

Ceza yargılamasında aleyhinize ifade veren tanığı duruşmada bizzat sorgulama veya ona soru sordurma imkânınızın elinizden alınması, adil yargılanma hakkı kapsamında ihlal sonucunu doğurabilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızdaki mahkûmiyet hükmü tek başına veya büyük ölçüde sizin katılmadığınız bir celsede dinlenen tanığın ifadelerine dayanıyorsa, bu durum hak ihlali yaratmaktadır.

Evet, mahkeme salonunda bizzat bulunma talebinize rağmen duruşmaya zorla uzaktan bağlanmanız durumunda bu karara itiraz edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kişinin açık talebi olmasına rağmen mahkeme salonuna getirilmeyerek duruşmaya ses ve görüntü iletimi sağlayan sistemler üzerinden katılımının sağlanması, duruşmada hazır bulunma hakkı kapsamında bir müdahale teşkil etmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda bir ihlal kararı verilirse, bu ihlalin ve olumsuz sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın yerel mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılmasına hükmedilir. Mahkemenin gerekçeli kararı size tebliğ edilmeden başvuru süresinin başlatılması ve itirazınızın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi, adil yargılanma şemsiyesi altındaki haklarınızı ihlal edici niteliktedir.