Adil Yargılanma Hakkı

İcra hukuk mahkemesinin duruşmada verdiği gerekçesiz kararın ardından, gerekçeli kararın tebliğ edilmesi üzerine yaptığınız istinaf başvurusunun bölge adliye mahkemesi tarafından süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi durumunda bireysel başvuru yoluna gidebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, bu tür olaylarda ilgili kanun hükümlerinin, istinaf süresini kararın gerekçesi açıklanmadan başlatacak şekilde yorumlanmasını öngörülemez bulmaktadır.

İlgili kanun uyarınca istinaf başvuru süresinin tefhim veya tebliğden itibaren on gün olarak belirlenmiş olması tek başına bir sorun teşkil etmese de, bu kuralın mahkemelerce uygulanış biçimi anayasal hak ihlallerine yol açabilmektedir. Kararı veren mahkemenin, duruşma sırasında sadece hüküm sonucunu açıklayıp kararın temelini oluşturan hukuki dayanakları ve gerekçeleri açıklamadığı durumlarda, on günlük sürenin bu tarihten başlatılması hak arama hürriyetine ölçüsüz bir müdahale oluşturur.

KHK ile ilişiğinizin kesilmesi işlemine karşı açtığınız davanın idare mahkemesince incelenmeksizin reddedilmesi yerine, dosyanızın ilgili kanun kapsamında kurulan komisyona veya yetkili kurumlara gönderilmesi gerekmekteydi. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, olağanüstü hâl döneminde çıkarılan kararnamelerle tesis edilen ve doğrudan kişilerin hukuki durumunu etkileyen işlemlere karşı yapılan başvuruları inceleme görevi öncelikle özel olarak kurulan komisyona aittir.

Aleyhinize beyanda bulunan tanıkların duruşmaya bizzat getirilmemesi ve onlara doğrudan soru soramamanız her durumda adil yargılanma hakkının ihlal edildiği anlamına gelmemektedir. Mahkeme sürecinde tanıkların istinabe yoluyla alınan veya daha önceki aşamalarda verdikleri ifadelerin duruşmada size okunması ve avukatınızla birlikte bu beyanlara itiraz etme imkanı bulmanız, savunma hakkınızı kullanabildiğinizi göstermektedir.

KHK ile ihraç edilip göreve iade edilenlerin tazminat talep edemeyeceğine dair yasal düzenleme Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olup devletten zararlarınızı talep etme hakkınız bulunmaktadır. Göreve iade edilmeniz, aslında hakkınızda uygulanan tedbirin sebep unsurunun gerçekleşmediği ve hukuka aykırı olarak kamu görevinden çıkarıldığınız anlamına gelmektedir.

Yargı organlarının aynı maddi veya hukuki olgularla ilgili olarak bir kimse lehine karar verirken diğer bir kişi hakkında çelişkili ve farklı bir sonuca ulaşması, hukuk devleti ilkesini zedeleyen ve adil yargılanma hakkı güvencelerine aykırı bir durumdur. Sizinle tamamen aynı durumda olan, aynı idari işleme ve sınav iptaline maruz kalan başka bir kişinin açtığı tazminat davası kabul edilmişken sizin davanızın reddedilmesi hukuki güvenliği zedeler.

Adli yardım talebinizin yeterli bir inceleme yapılmadan reddedilmesi ve ardından harcı yatıramadığınız için istinaf başvurunuzun usulden reddedilmesi, yargı mercilerine ulaşmanızı orantısız şekilde engeller. Yargılamalarda harç ve gider avansı alınmasının amacı gereksiz davaları önlemek olsa da, ekonomik durumu yetersiz olan kişilerin temel hakkını kullanmasını imkansız kılmamalıdır.

Kararın kesinleştiğini sistem üzerinden tesadüfen öğrenmeniz ve öncesinde size resmi bir bildirim yapılmamış olması durumunda davanın yeniden görülmesi talebinde bulunabilirsiniz. Ceza yargılamalarında mahkeme kararlarının sanığın bizzat kendisine tebliğ edilmemesi, yasal düzenlemelere aykırılık teşkil etmektedir.

Mahkemenin davanın sonucunu etkileyebilecek nitelikteki temel iddialarınızı ve delillerinizi hiçbir şekilde değerlendirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilirsiniz. Yargılama makamlarının, tarafların ileri sürdüğü ve uyuşmazlığın esası yönünden önem taşıyan meseleler hakkında mutlaka ilgili ve yeterli bir açıklama sunarak adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun davranması gerekmektedir.

Yargıtay bozma kararından sonra mahkemenin tahkikat aşamasına devam etmesine rağmen tazminat miktarını artırmak için yaptığınız ıslah talebi reddedilirse, bu durum yasal bir dayanağa sahip olmayan hak ihlali doğuran bir karardır. Anayasa Mahkemesi, kanunlarımızda bozma kararından sonra ıslah yapılamayacağına dair açık veya örtülü bir yasaklayıcı hüküm bulunmadığını açıkça ifade etmektedir.