Usul Hukuku

Anayasa Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi durumunda, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosya ilgili mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama süreci başlatılır. Bu ihlal kararı, uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsızdır ve mahkemenin doğrudan beraat veya düşme kararı vermesi gerektiği anlamına gelmez.

İtiraz mercilerinin dosya üzerinden yeknesak bir şekilde ve sadece şekli şartlar yönünden inceleme yaparak itirazları reddetmesi hukuka uygun kabul edilmemekte olup bu durum temel hak ve özgürlüklerin ihlaline yol açabilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarında vurgulandığı üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı yapılan itirazlarda mercilerin davayla doğrudan ilgili olan hususları ayrıca değerlendirmesi ve başvurucuların iddialarına yeterli bir gerekçeyle cevap vermesi gerekmektedir.

Mahkemenin hakkınızdaki dijital verilerle ilgili bilirkişi incelemesi talebinizi reddetmesi, adil yargılanma hakkınızın güvencelerinden olan silahların eşitliği ilkesi ile çelişmeli yargılama ilkesini ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mahkûmiyete gerekçe gösterilen tutanak ve kayıtların doğruluğunun ve güvenilirliğinin sınanması için talep edilen bilirkişi incelemesinin yeterli bir değerlendirme yapılmadan reddedilmesi, sanığı iddia makamı karşısında usule ilişkin imkânlardan yararlanma noktasında önemli ölçüde dezavantajlı konuma düşürmektedir.

Arazinize kamulaştırmasız el atılması nedeniyle adınıza hükmedilen tazminat bedelinin enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, devletin taşınmazlara kamulaştırma yapmadan el atması zaten ilgili kanunlarda belirtilen usullere uymayan bir müdahaledir ve bu durum başlı başına bir hukuka aykırılık oluşturmaktadır.

Ceza yargılamanız sonucunda hakkınızda verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına yaptığınız itirazın esastan incelenmeyerek matbu gerekçelerle reddedilmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, itiraz mercilerinin sadece şeklî şartlar yönünden inceleme yaparak, hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren soyut ve tek cümlelik gerekçelerle itirazları reddetmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir.

Adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğinin tespiti hâlinde, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için dosyanızın yerel mahkemeye gönderilerek yeniden yargılama yapılması sağlanmaktadır. Anayasa Mahkemesi, itiraz yolunun etkili bir denetim sağlamaması ve kanuni şartların iptal edilmesi nedenleriyle eski yargılamalardaki eksikliklerin giderilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Anayasa Mahkemesi, sanıklara bu kararı kabule ilişkin irade beyanları sorulmadan önce hükmün kurulması ve sonuçların net bir şekilde bildirilmesi gerektiğini vurgulayarak usuli güvencelerin sağlanmamasını bir ihlal nedeni saymaktadır. Mevcut uygulamada yerel mahkemelerin izlediği yöntemlerin iddia makamı karşısında savunma makamını dezavantajlı duruma düşürdüğü ve silahların eşitliği ilkesi ile bağdaşmadığı belirtilmektedir.

Ceza yargılamanız sonucunda mahkemenin delillerinizi ve tanıklarınızı değerlendirmeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı vermesi durumunda, bu ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, yerel mahkemelerin yalnızca isnat edilen eylemi tekrar ederek veya ilgisiz gerekçeler sunarak sanıkların iddialarını yanıtsız bırakması adil yargılanma hakkı güvencelerine aykırılık teşkil etmektedir.

Hakkınızda kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı yaptığınız itirazın, davanın esasına girilmeden ve iddialarınız değerlendirilmeden sadece şekli şartlar yönünden basmakalıp ifadelerle reddedilmesi hukuka uygun kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesinin tespitlerine göre, itiraz mercilerinin yeknesak bir şekilde ve dosya üzerinden sadece hukuka aykırılık bulunmadığını bildiren tek bir cümleden ibaret gerekçelerle itirazları reddetmesi hak arama özgürlüğü güvencesini zedelemektedir.

Mülke erişim engelinin devam ettiği süreçte yapılan başvuruların süre aşımı gerekçesiyle reddedilmesi, anayasal hakların ihlali niteliğinde aşırı şekilci bir yorum olarak değerlendirilmektedir. İlgili kanun kapsamında kurulan Zarar Tespit Komisyonu nezdinde hakkınızı ararken, idarenin başvuru süresini müdahalenin başlangıç tarihinden itibaren başlatması hukuken makul kabul edilmemektedir.