Usul Hukuku

Parmak izi, avuç içi veya yüz taraması gibi insan fizyolojisine ait değiştirilemez nitelikteki biyometrik bilgiler mevzuatımızda özel nitelikli kişisel veri olarak son derece katı ve sıkı bir koruma altına alınmıştır. Bu denli hassas ve yüksek risk taşıyan verilerin yasal şekilde işlenebilmesi için kural olarak sizin hiçbir baskı veya mecburiyet altında kalmadan vereceğiniz açık rızanız mutlaka aranır.

Yaşadığınız bu durum, kişisel verilerinizin izinsiz işlenmesi bağlamında hukuki incelemeye esas oluşturabilecek ciddi bir eylemdir. Kanunlarımız, kişilerin ırkı, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, sağlığı ve cinsel hayatı gibi bilgileri özel nitelikli kişisel veri olarak kabul etmekte ve bu bilgilerin korunmasına ekstra bir hassasiyet göstermektedir.

Sağlık, cinsel hayat, dini inanç, etnik köken veya dernek ve sendika üyeliği gibi bilgileriniz kanun kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak sınıflandırılmakta ve diğer sıradan verilerinize göre çok daha sıkı bir şekilde korunmaktadır. Bu hassas verilerin yetkisiz kişilerce ele geçirilmesi veya ifşa edilmesi halinde, sosyal yaşamınızda ayrımcılığa uğrama veya toplumda önyargıyla karşılaşma riskiniz bulunduğundan, kanun koyucu bu verilerin işlenmesini kural olarak yasaklamış ve ancak belli katı şartlar altında çok sınırlı istisnalara tabi tutmuştur.

Bir dijital hizmetin sunulmasını, o hizmetin ifası için kesinlikle gerekli olmayan kişisel verilerin işlenmesine veya profilleme yapılmasına bağlayan dayatmalar, hukuki açıdan sakat bir işlem olarak değerlendirilebilir. Rızanın hukuken geçerli olabilmesi için kişinin hiçbir baskı altında kalmadan, alternatifler sunularak ve tamamen özgür irade ile karar verebilmesi kanuni bir zorunluluktur.

İşvereninizin özlük dosyası oluşturmak amacıyla temel bilgilerinizi rızanız olmadan işlemesi, yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi kapsamında olduğundan kural olarak hukuka uygun kabul edilmektedir. Kanunlarımızda kişisel verilerin işlenebilmesi için genel kural olarak açık rıza aranıyor olsa da, işverenin İş Kanunu gibi mevzuatlardan doğan sorumluluklarını yerine getirmesi için bu verileri işlemesi kanuni bir zorunluluktur.

Sahip olduğunuz mülkün müsadere edilmesine yol açan asıl yargılama sürecine katılıp iyiniyetli bir alıcı olduğunuzu savunma imkanından mahrum bırakılmanız, mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Mülkiyetinize yönelik bu kadar ağır bir müdahale yapıldığında, yetkili makamların sizin bu süreçteki rolünüzü ve kusur derecenizi bağımsız bir şekilde değerlendirmesi şarttır.

Hayır, idari makamların başvurunuzu defalarca reddetmesi ve itiraz süreçleri boyunca sizi oturum belgesiz bırakarak sosyal yardımlardan mahrum etmesi, hakkınızda oluşan mağduriyeti derinleştiren ve hukuka aykırılık teşkil eden bir durumdur. Emsal bir kararda, tıbbi nedenlerle oturum izni talep eden bir yabancının başvurusu reddedildiğinde, sosyal yardım kurumunun düzenli olarak kişinin maddi desteklerini ve sağlık yardımlarını kestiği görülmüştür.

Dosyanızın yetkili başka bir mahkemeye devredilmesine karar verildikten sonra eski mahkemenin tutukluluk halinizi uzatması yasalara aykırıdır ve bu durum yetki aşımı olarak değerlendirilir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi benzer bir davada, istinaf mahkemesinin dosyayı başka bir mahkemeye devretmesine rağmen, eski mahkeme hakiminin tutukluluk süresini uzatmasını açık bir hukuka aykırılık olarak nitelendirmiştir.

Devletin, yetkisi altındaki alanlarda gerçekleşen ölümlerin ardından gerçekleri ortaya çıkaracak etkili bir soruşturma yürütmemesi, yaşama hakkının usul yönünden ihlal edilmesi anlamına gelmektedir. Bir kişinin devletin gözetimi altındayken şüpheli bir şekilde hayatını kaybetmesi durumunda, makamların olayı aydınlatacak tüm delilleri güvence altına almak için makul ve yeterli adımları derhal atması yasal bir zorunluluktur.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre, zihinsel bir engeliniz varsa ve ne imzaladığınızı tam olarak anlayamıyorsanız, avukat olmadan alınan itirafınızın mahkemede aleyhinize kullanılması adil yargılanma hakkının ihlali sayılmaktadır. Şüpheli kişilerin poliste ifade verirken avukat yardımından yararlanma hakkı bulunmaktadır ve bu haktan vazgeçmenin sonuçlarını bilerek yapılması şarttır.