Usul Hukuku

Tahliye edildikten sonra tutukluluk sürenizin makul olmadığı gerekçesiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmanız, hukuk sistemimizdeki diğer başvuru yollarını tüketmediğiniz sürece kural olarak kabul edilmeyebilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, tutukluluğun kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddialarıyla yapılan başvurularda, bireysel başvurunun incelendiği tarih itibarıyla şayet kişi tahliye edilmişse, öncelikle olağan kanun yollarının işletilmesi zorunlu görülmektedir.

İşçilik alacaklarınızın ödenmesi talebiyle açtığınız davanın, doğrudan dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddedilmesi mahkemeye erişim hakkı ihlali anlamına gelebilmektedir. Mahkemelerin hukuken yarar elde edilemeyecek davalarla meşgul edilmesini önlemek gibi meşru bir amaç bulunsa da, mahkemenin davayı doğrudan reddetmek yerine size talep sonucunuzu netleştirmeniz için bir süre vermesi daha ölçülü bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir.

Haksız tutuklama nedeniyle açılacak tazminat davalarında süre, beraat kararının kesinleştiğinin size tebliğ edilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde kararın kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde başlar. Ancak mahkemenin bu süreyi hesaplarken istinaf veya temyiz kanun yolları için öngörülen süreleri beklemeden hatalı bir kesinleşme tarihi belirlemesi, sizin adalete ulaşmanızı engelleyebilir.

İcra takiplerinde vekiliniz olduğu hâlde kıymet takdir raporunun avukatınız yerine size tebliğ edilmesi üzerine açtığınız davanın süre aşımından reddedilmesi, adil yargılanma güvencesi kapsamındaki mahkemeye erişim hakkı bakımından bir ihlal oluşturabilecektir. Mevzuatımıza göre vekil vasıtasıyla takip edilen işlerde tebligatın doğrudan vekile yapılması gerekmekte olup kanun yolları veya dava açma süreleri bu tebliğ tarihi itibarıyla işlemeye başlamaktadır.

Mahkemelerin kanun yolları veya dava açma sürelerine ilişkin kuralları uygularken mevzuatın açık hükümlerine aykırı, aşırı şekilci ve hatalı yorumlar yaparak davanızı usulden reddetmesi Anayasa ile güvence altına alınan hak arama özgürlüğü ve bu özgürlüğün en temel unsuru olan mahkemeye erişim hakkınızı kısıtlayabilecektir. Temel hak ve özgürlüklere yapılacak müdahalelerin mutlaka öngörülebilir ve açık bir kanuni dayanağının bulunması gerekmekte olup yargı mercilerinin bu kanun hükümlerini bariz bir takdir hatasıyla uygulaması müdahaleyi kanunilik temelinden yoksun bırakmaktadır.

İş kazası nedeniyle uğradığınız zararın tam olarak ne kadar olduğunu ancak yargılama aşamasında alınacak uzman raporuyla öğrenmeniz durumunda, artırdığınız tazminat talebinizin kazanın olduğu tarih esas alınarak reddedilmesi hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Mahkemelerin, zararın boyutunun tespiti uzmanlık gerektirdiğinden, sizin yargılamanın en başında tüm zararınızı bilmenizi beklemesi mümkün değildir.

Gözaltı veya yakalama işlemine karşı yaptığınız itirazın incelenmemesi veya sürüncemede bırakılması durumunda Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açabilirsiniz. Kanun, yakalanan veya tutuklanan kişilerin bu işlemlere karşı öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmaması hâlinde maddi ve manevi her türlü zararlarının devletten tazminini isteyebilmesine imkân tanımaktadır.

Ceza infaz kurumunda mektubunuza el konulması işlemine karşı infaz hakimliğine yaptığınız şikayetin reddedilmesi durumunda öncelikle ağır ceza mahkemesine itiraz başvurusunda bulunmanız gerekmektedir. İtiraz mercii olan ağır ceza mahkemesinin de başvurunuzu reddetmesi halinde olağan kanun yolları tüketilmekte olup, bu kararın ardından süresi içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunma hakkınız doğmaktadır.

Haksız yere tutuklandığınızı ve sonrasında beraat ettiğinizi belirterek doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız kural olarak mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraat kararı verilen kişilerin uğradıkları zararların tazmini için öncelikle mevcut yasal yolları tüketmesi gerekmektedir.

Yargılamanın uzun sürmesi şikâyetiyle doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız mevcut yasal düzenlemeler uyarınca usulen mümkün görülmemektedir. Uzayan dava süreçleri sebebiyle makul sürede yargılanma hakkı ihlali iddianızın incelenebilmesi için öncelikle bu tür taleplere bakmakla görevli kılınan Tazminat Komisyonuna müracaat etmeniz gerekmektedir.