Usul Hukuku

Ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararına karşı infaz hâkimliğine yaptığınız şikâyetin reddedilmesi durumunda bu karara karşı üst mahkemeye itiraz yoluna başvurma hakkınız bulunmaktadır ve bu hak anayasal bir güvence niteliği taşımaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre ilk derece mahkemesine dava açma hakkının yanı sıra kanunlarda itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yolları öngörülmüş ise bu yollara başvurma imkânı da anayasal hak arama özgürlüğünün ayrılmaz bir parçasıdır.

Ceza infaz kurumunda tutuklu bulunurken savunmanızı hazırlamak amacıyla bilgisayar ve internet erişimi talep etmenizin reddedilmesi kural olarak savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkına yönelik bir müdahale oluşturabilir ancak bu tür bir şikâyetle bireysel başvuru yapabilmeniz için izlemeniz gereken belirli adımlar vardır. Böylesi bir ihlal iddiasıyla yüksek mahkemeye başvurmadan önce hakkınızda yürütülen ceza davasının olağan kanun yolları olan istinaf ve temyiz aşamalarında bu mağduriyetinizi açıkça dile getirmeniz şarttır.

Mahkemenin size ceza verirken bunun hukuki gerekçesini açıklamaması durumunda itiraz hakkınızı gereği gibi kullanamayacağınız için bu uygulamanın adil yargılanma standartlarına uygun olmadığı kabul edilmektedir. Ceza yargılamasında hakkınızda kurulan hükmün maddi ve hukuki temelini oluşturan gerekçenin tarafınıza bildirilmesi, kanun yoluna başvuru hakkınızı etkili bir biçimde kullanabilmeniz için mutlak bir zorunluluktur.

İş davanızda bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenen alacak miktarını ıslah yoluyla artırdığınızda, mahkemenin bu artırılan kısmı zamanaşımı gerekçesiyle reddetmesi anayasal hak ihlali oluşturabilmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, zararın veya alacağın tamamının yargılamanın en başında bilinmesinin sizden beklenemeyeceği ve miktar tespitinin belirli bir uzmanlık gerektirdiği durumlarda, mahkemenin bilirkişi raporuyla belirlenen tutarı talep etme imkânınızı ortadan kaldırması orantısız bir müdahale olarak değerlendirilmektedir.

İş sözleşmenizin sona ermesinin ardından fazla mesai, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacakları tahsili amacıyla açacağınız davalarda kanunla belirlenmiş beş yıllık bir zamanaşımı süresi bulunmaktadır. Söz konusu süre, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında açıkça hüküm altına alınmış olup, dava hakkının bu tür bir süre koşuluna bağlanması hukuki güvenlik ve istikrarın sağlanması amacıyla meşru bir sınırlama olarak kabul edilmektedir.

Hayır, olağan kanun yollarını usulüne uygun şekilde sonuna kadar tüketmediğiniz için Anayasa Mahkemesi bu iddianızı incelemez. Temel hak ihlallerini öncelikle derece mahkemelerinin gidermekle yükümlü olması, bireysel başvuru yapılmadan önce kanunda öngörülmüş olan idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının tüketilmiş olması koşulunu zorunlu kılar.

Hakkınızda verilen tedbir kararına itiraz ettiğiniz için size para cezası kesilmesi kanuni bir dayanağa sahip olmadığından yasal değildir ve Anayasa ile güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkınızı ihlal etmektedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında kötü niyetle veya haksız dava açılması, istinaf veya temyiz yollarına başvurulması durumlarında disiplin para cezası verilebileceğine dair düzenlemeler bulunmaktadır.

Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında hürriyeti kısıtlayıcı koruma tedbirlerine karşı başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kişilerin devletten maddi ve manevi zararlarını talep etme hakkı bulunmaktadır. İlgili Yargıtay içtihatlarına göre, yakalanması veya tutuklanması yakınlarına bildirilmeyen ya da tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen itiraz haklarından faydalandırılmayan kişilerin açtığı tazminat davalarında, asıl ceza davasının sonucunun beklenmesine gerek yoktur.

Beraat kararı almanız halinde, yargılama sürecinde maruz kaldığınız konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiri için devletten maddi ve manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Geçmişte yasal düzenlemelerde bu tedbir tazminat talep edilebilecek koruma tedbirleri arasında açıkça sayılmadığı için mahkemeler tazminat taleplerini reddedebilmekteydi.

Karakolda iradeniz dışında ve haksız bir şekilde belirli bir odada tutulmanız kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınıza yönelik bir müdahale teşkil etse de Anayasa Mahkemesine başvurmadan önce kanunlarda öngörülen hukuki yolları tüketmeniz gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, hakkınızda herhangi bir yakalama veya gözaltı kararı olmaksızın karakol içinde bir odada zorla tutulmanız durumunda öncelikle bu haksız tutma eylemine karşı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açmanız şarttır.