Tazminat

Haksız yere gözaltına alınmanız veya tutuklanmanız sonrasında hakkınızda beraat kararı verilmişse doğrudan Anayasa Mahkemesine başvuru yapmanız mümkün değildir, öncelikle tazminat davası açmanız gerekir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, kanunda öngörülen gözaltı süresinin aşıldığı, yakalama veya tutuklamanın hukuka aykırı olduğu iddiaları bakımından asıl dava sonuçlanmış ve hakkınızda beraat kararı verilmişse, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat davası açma imkânı, öncelikle tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yoludur.

Gözaltına alındığınızda veya tutuklandığınızda hakkınızdaki suçlamaların ve yakalama nedenlerinin size bildirilmemesi durumunda maddi ve manevi zararlarınızın giderilmesi için idari ve yargısal yollara başvurarak tazminat talebinde bulunabilirsiniz. Mevzuatımıza göre, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine yazılı veya bunun hemen mümkün bulunmadığı hâllerde sözlü olarak açıklanmayan kişilere tazminat davası açabilme imkânı tanınmaktadır.

Haksız yere gözaltında kalmanız nedeniyle açtığınız davada hükmedilen tutarın çok düşük olması, Anayasa ile güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlali anlamına gelebilir. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığına dair kararla sonuçlanan dosyalarda, haksız yakalama ve gözaltı işlemleri için Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında tazminat davası açma hakkınız bulunmaktadır.

Açtığınız tazminat davasında mahkemenin ileri sürdüğünüz bazı önemli talepler hakkında olumlu veya olumsuz hiçbir değerlendirme yapmaması, adil yargılanma hakkı kapsamındaki karar hakkınızın açık bir ihlalidir. Yargı organları önünde davacı olarak iddialarınızı sunma hakkınız, yalnızca şeklen bir mahkeme kararı elde etmenizi değil, aynı zamanda uyuşmazlığa ilişkin esaslı taleplerinizin incelenerek bir sonuca bağlanmasını da gerektirir.

Beraat kararı veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar sonrası açılan tazminat davalarında hükmedilen tutarın, meydana gelen ihlalle orantısız derecede düşük olması hukuka aykırılık teşkil etmektedir. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında öngörülen tazminat yoluna başvurduğunuzda, ağır ceza mahkemelerinin somut olayın şartlarına göre bir takdir yetkisi bulunsa da, bu miktar Anayasa Mahkemesinin benzer davalarda verdiği tazminat miktarlarına göre kayda değer ölçüde düşük olmamalıdır.

Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılmadığı iddialarına ilişkin şikayetleriniz için öncelikle Tazminat Komisyonuna başvuru yapmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin güncel kararlarına göre, mahkeme süreçlerinin uzun sürmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda bireysel başvuru yoluna gitmeden önce kanunla kurulan idari başvuru yollarının tüketilmesi zorunludur.

İdarenin hizmet kusurunun veya eyleminin sonradan yapılan ceza yargılamaları sonucunda ortaya çıktığı durumlarda dava açma süresi olayın yaşandığı tarihten değil, bu idari kusurun öğrenildiği tarihten itibaren başlamaktadır. Yaşadığınız olayda terör saldırısı neticesinde meydana gelen ölüm olayıyla idarenin kusuru arasındaki illiyet bağını olay anında bilmeniz her zaman mümkün olmayabilir.

Çocuğunuzun ceza infaz kurumunda devletin gözetimi ve denetimi altındayken hayatını kaybetmesi durumunda, idarenin gerekli önlemleri almamış olması sebebiyle devlete karşı tam yargı davası açarak maddi ve manevi tazminat talep edebilirsiniz. Cezaevinde yaşanan kavga ve şiddet olaylarına rağmen yeterli personelin bulunmaması veya idare tarafından gerekli güvenlik tedbirlerinin alınmaması gibi ihmaller, hukuken idarenin hizmet kusuru işlediği anlamına gelmektedir.

Evet, kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılması durumunda Anayasa Mahkemesine başvurarak mağduriyetinizin giderilmesini talep edebilirsiniz. Yüksek mahkeme, kamulaştırma veya kamulaştırmasız el atma davalarında belirlenen tazminatların uzun süren yargılamalar ve enflasyon nedeniyle erimesini, vatandaşa şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.

Bir gazetede hakkınızda asılsız iddialarla haber yapılması ve itibarınızın zedelenmesi durumunda, şeref ve itibarın korunması hakkı kapsamında açacağınız tazminat davasını kazanma ihtimaliniz bulunmaktadır. Basın özgürlüğü önemli bir güvence olmakla birlikte, gazetecilerin sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri zorunludur.