Tazminat

Anayasa Mahkemesi alacağınızın değer kaybettiğini tespit ederek ihlal kararı verse bile, bu durumun telafisi için doğrudan maddi veya manevi tazminat ödenmesine hükmetmek yerine dosyayı yerel mahkemeye göndermektedir. Yüksek mahkeme, kamu kurumlarından olan alacağın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle verilen ihlal kararının sonuçlarının bütünüyle ortadan kaldırılabilmesi için en uygun yöntemin yeniden yargılama olduğuna karar vermektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından adil yargılanma hakkı kapsamında verilen ihlal kararı neticesinde, geçmişe dönük mağduriyetlerin giderilmesi için yeniden yargılama yapılması gerekmektedir. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılabilmesi amacıyla mahalli mahkemelerin yargılamayı yeniden başlatarak ihlale neden olan durumları telafi edecek yeni bir karar vermesi şarttır.

Dava açtığınız tarihte tazminat miktarını sonradan artırma imkânı veren hukuki yollar bulunmuyorsa ve bu nedenle mecburen yüksek bir bedel talep ettiyseniz, reddedilen kısım üzerinden idare lehine yüksek vekalet ücretine hükmedilmesi mahkemeye erişim hakkınızı zedeleyebilir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, maddi tazminat alacağının miktarı ancak bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenebildiğinden, hak kazanılan tutarın dava açılmadan önce tam olarak öngörülmesi mümkün değildir.

Dava devam ederken yürürlüğe giren yeni bir yasal düzenleme ile idare lehine vekalet ücreti ödeme yükümlülüğü getirilmesi, davanın özel koşullarına göre adil yargılanma hakkınızı ihlal edebilir. Kural olarak, gereksiz başvuruları önlemek ve mahkemelerin iş yükünü azaltmak amacıyla davanın reddi hâlinde idare lehine vekalet ücreti öngörülmesi tek başına hukuka aykırı değildir.

Anayasa Mahkemesi, hastanın riskler konusunda bilgilendirilmemesi durumunun maddi tazminat taleplerinin reddedilmesi aşamasında da mahkemelerce çok dikkatli ve derinlemesine incelenmesi gerektiği yönünde kararlar vermektedir. Mahkemeler oluşan fiziksel hasarı tıbbi bir komplikasyon olarak değerlendirip doktorları kusursuz bulsa bile, hastanın maddi ve manevi varlığın korunması hakkı kapsamında yeterli aydınlatmanın yapılıp yapılmadığını tartışmak zorundadır.

Haksız yere tekrar tutuklandığınızı ve bu sebeple özgürlüğünüzden mahrum bırakıldığınızı ispatlamanız hâlinde, Anayasa Mahkemesi yaşadığınız mağduriyetin giderilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedebilmektedir. İlgili mahkeme kararında yer alan olayda, tahliye edildikten hemen sonra yeterli gerekçe gösterilmeden tekrar cezaevine gönderilen başvurucunun kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği tespit edilmiştir.

Soruşturma dosyanıza erişimin kısıtlanması nedeniyle verilen ihlal kararlarında, eğer dava açılmış ve iddianame ağır ceza mahkemesi tarafından kabul edilmişse artık yeniden değerlendirme yapılmasına gerek kalmamaktadır. İddianamenin kabul edildiği tarih itibarıyla ilgili ceza muhakemesi kuralları gereğince soruşturma aşamasındaki kısıtlılık hâli kendiliğinden sona ermektedir.

Dosyaya erişiminizin kısıtlanması nedeniyle hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, kısıtlılık hâlinin o anki durumuna göre tazminat alabilirsiniz ancak her durumda yargılamanın yenilenmesine karar verilmeyebilir. Şayet bireysel başvurunuzun incelendiği tarih itibarıyla hakkınızda iddianame kabul edilmiş ve soruşturma aşamasındaki kısıtlılık durumu kendiliğinden sona ermişse, mahkeme kararının yeniden değerlendirilmek üzere derece mahkemesine gönderilmesinde hukuki bir yarar görülmemektedir.

Soruşturma dosyasına erişiminizin haksız yere kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda bir ihlal kararı verilirse, yaşadığınız bu mağduriyetin karşılığı olarak size belirli bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verilecektir. Hakkınızdaki ceza davası ilerlemiş ve artık dosyaya erişim kısıtlaması kalkmış olabileğinden, mahkemenin yeniden bir değerlendirme yapmasının bu aşamada size pratik bir faydası bulunmayabilir.

Anayasa Mahkemesi tarafından mahkemenin iddialarınızı eksik inceleyip yeterli gerekçe yazmaması sebebiyle bir ihlal kararı verildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle davanızın yeniden yargılama yoluyla tekrar görülmesine karar verilir. İhlal kararının gönderildiği derece mahkemesinin yapması gereken temel iş, yargılama işlemlerini yeniden başlatmak ve tespit edilen ihlal nedenlerini gidererek anayasal ilkelere uygun yeni bir gerekçeli karar oluşturmaktır.