Tazminat

Ceza infaz kurumundaki uygulamalar nedeniyle temel haklarınızın ihlal edildiği Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edildiğinde, ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama yapılmasına ve şahsınıza manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Mahkeme, örneğin kapalı görüşlerin haksız yere dinlenmesi veya itirazlarınızın incelenmemesi gibi durumlarda, eski hale getirme kuralı çerçevesinde hareket eder.

Ceza infaz kurumunda kapalı görüşlerinizin hukuka aykırı şekilde dinlenip kaydedilmesi ve pandemi tedbirlerine karşı yaptığınız şikayetlerin mahkemelerce incelenmemesi durumunda yeniden yargılama yapılmasını ve manevi tazminat ödenmesini talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, bu tür anayasal hak ihlallerinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için ilgili yargı mercilerince yeniden yargılama işlemlerinin başlatılması gerektiğine hükmetmektedir.

Haksız gözaltı veya tutuklama sebebiyle uğradığınız maddi zararın devletten tahsil edilebilmesi için uygulanan tedbir ile zararınız arasında açık bir nedensellik bağı bulunması gerekmektedir. Maddi zarar, haksız koruma tedbiri uygulanmasaydı mevcut mal varlığınızın olacağı durum ile uygulanan tedbir sonrasındaki mal varlığınız arasındaki farktan ibarettir ve bu durum yoksun kalınan kâr şeklinde de ortaya çıkabilir.

Anayasa Mahkemesi tarafından hakkınızda ihlal kararı verildiğinde, bu ihlalin ve olumsuz sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle davanızın görüldüğü mahkemede yeniden yargılama yapılması gerekmektedir. Yüksek mahkeme, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının telafi edilebilmesi adına dava dosyasının ilk derece mahkemesinden temin edilerek yeniden yargılama işlemlerinin başlatılmasında hukuki yarar görmektedir.

İhale bedelinin yıllarca idarede beklemesi nedeniyle oluşan değer kaybı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının resmî enflasyon verileri esas alınarak hesaplanmakta ve aradaki fark kişiye maddi tazminat olarak ödenmektedir. Anayasa Mahkemesi, ihalenin feshedilmesi sonrası iade edilen anaparanın yatırıldığı tarih ile iade edildiği tarih arasındaki alım gücü kaybını net bir şekilde ortaya koymak için bu verileri kullanmaktadır.

Devletten maddi zararlarınız için ödeme alıp uzlaşmış olsanız dahi, idarenin kusur sorumluluğunun sonradan ortaya çıkması durumunda manevi zararlarınızın tazmini için idari yargıya başvurabilirsiniz. Meydana gelen bir olayda idarenin gerekli önlemleri almadığına dair istihbarat raporları veya açılan ceza davaları gibi yeni delillerin ortaya çıkması, olayın mahiyetini değiştirerek idarenin hizmet kusuru bulunduğunu gösterebilir.

Cezaevinde kitaplarınızın haksız yere engellenmesi nedeniyle ifade özgürlüğünüzün ihlal edildiği tespit edildiğinde, yargılamanın yenilenmesini ve uğradığınız zararlar için tazminat ödenmesini talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle ilgili mahkemeler tarafından yeniden yargılama yapılması gerekmektedir.

Mektuplarınızın Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne kaydedilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinde, Anayasa Mahkemesi genellikle tazminat ödenmesi yerine ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapılmasına karar vermektedir. İhlal tespiti yapıldıktan sonra, temel kural olarak ihlalin sonuçlarının giderilmesi amacıyla dosya ilgili yargı mercilerine gönderilir ve bu mercilerin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirttiği ilke ve gerekçelere uygun biçimde yeniden yargılama işlemlerini başlatması beklenir.

Anayasa Mahkemesi tarafından soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verilmesi hâlinde, yargılama sürecinde yaşadığınız mağduriyetin telafi edilmesi amacıyla lehinize manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilmektedir. İnceleme tarihi itibarıyla hakkınızdaki iddianamenin kabul edilip kovuşturma aşamasına geçilmesiyle birlikte dosya üzerindeki kısıtlılık hâli yasa gereği kendiliğinden sona ermiş olsa da, geçmişte usuli güvencelerden mahrum bırakılmanızın yarattığı hak ihlalinin sonuçlarının giderilmesi şarttır.

Soruşturma dosyasındaki belgelere erişiminizin somut ve geçerli bir gerekçe gösterilmeksizin kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda lehinize manevi tazminat ödenmesine karar verilebilmektedir. Anayasa Mahkemesi, kişinin hürriyetinden yoksun bırakıldığı durumlarda tutukluluğa itiraz imkânını zedeleyen dosyaya erişim kısıtlamalarının ilgili anayasal hakları ihlal ettiğini belirterek, yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek nitelikteki manevi zararlar için uygun bir miktar tazminata hükmedebilmektedir.