Tazminat

Mülakatın iptal edilmesine yönelik verilen mahkeme kararları size doğrudan atanma hakkı vermediği için, geçmişe dönük maaş veya özlük haklarınızı maddi tazminat olarak talep etmeniz kural olarak mümkün değildir. İptal kararları, idareye sadece hukuka uygun yeni bir düzenleme yaparak sizi usulüne uygun şekilde yeniden mülakata alma yükümlülüğü getirir.

Hayır, Anayasa Mahkemesi böylesi durumlarda doğrudan bir para ödenmesine hükmetmek yerine ihlalin sonuçlarını ortadan kaldırmak için yargılamanın yenilenmesi yolunu tercih etmektedir. Mahkeme, kamulaştırmasız el atma nedeniyle hükmedilen tazminatın enflasyon karşısında erimesinden kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlalinin telafi edilebilmesi için en etkili yolun derece mahkemesi tarafından yeni bir yargılama yapılması olduğunu değerlendirmektedir.

Mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde doğrudan nakdi ödeme yapılması yerine ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanızın yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili mahkemeye gönderilmesi esastır. Anayasa Mahkemesi, taşınmazınıza el konulması karşılığında ödenen tazminatınızın enflasyon karşısında değer kaybetmesi sebebiyle uğradığınız anayasal mağduriyetin giderilmesinde hukuki zorunluluk olarak yargılamanın yenilenmesi gerektiğine hükmetmektedir.

Yargılama sonucunda beraat etmeniz durumunda, hakkınızda uzun süre uygulanan ve hak ihlaline yol açan yurt dışına çıkış yasağı nedeniyle manevi tazminat talep etme hakkınız bulunmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmayan ve uzun süren tedbirler sebebiyle kişilerin özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ihlal edilebilmektedir.

Haksız gözaltı süreniz boyunca uğradığınız maddi kaybın hesaplanmasında, mahkemeler tarafından o dönemdeki resmî çalışma durumunuz ve belgelenebilir geliriniz doğrudan dikkate alınmaktadır. Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarında asgari ücretle çalıştığınızın tespit edilmesi hâlinde, gözaltında geçirdiğiniz günlere isabet eden maddi zararınız da o tarihte geçerli olan net asgari ücret tarifesi üzerinden günlük olarak hesaplanarak size ödenir.

Anayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için öncelikle yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayıp sağlamayacağını değerlendirir ve yeniden yargılama kararı verilmesini yeterli bulduğunda ayrıca tazminat talebini reddeder. Şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında kanuni düzenleme yapılması sebebiyle yaşanan ihlallerde, mahkemece anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunduğu kabul edilmektedir.

Tıbbi müdahale sonucunda ortaya çıkan komplikasyonlar nedeniyle açılan tazminat davalarında, mahkemelerin zararınızı yeterli düzeyde araştırmadan maddi tazminat talebinizi sadece belge eksikliği gerekçesiyle reddetmesi hak ihlali oluşturabilmektedir. Kural olarak idari davalarda uğradığınız zararı somut bilgi ve belgelerle ispatlamanız beklense de, idarenin kusuru yüzünden oluşan fiziksel bir hasarın veya sakatlık durumunun varlığı ortadayken mahkemelerin daha derinlemesine bir inceleme yapması gerekir.

Hesabınıza konulan bloke nedeniyle maddi tazminat alabilmeniz için, uğradığınızı iddia ettiğiniz maddi zarar ile uygulanan tedbir arasında doğrudan bir illiyet bağı bulunduğunu yeterli bilgi ve belgelerle somut olarak ispatlamanız gerekmektedir. Sadece hesabınızın uzun süre bloke altında kalması veya paranızı yıllarca kullanamamış olmanız, doğrudan maddi bir tazminata hak kazanmanız için tek başına yeterli kabul edilmemektedir.

Haksız gözaltı sonrasında açacağınız tazminat davasında, soruşturma aşamasında avukatınıza ödediğiniz vekalet ücretinin maddi zarar kapsamında devletten geri alınması belirli şartlara bağlı olarak mümkündür. Ağır ceza mahkemelerinin, talep ettiğiniz bu ücretin doğrudan haksız yakalama ve gözaltı tedbirinin uygulanması nedeniyle ödenip ödenmediğini, yani ortada bir illiyet bağı bulunup bulunmadığını detaylıca incelemesi gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi, haksız koruma tedbirleri nedeniyle açılan davalarda yerel mahkemelerin maddi tazminat konusundaki takdirlerine kural olarak müdahale etmemektedir. Maddi zarar, zarara uğrayan kişinin mevcut mal varlığı ile uygulanan koruma tedbiri olmasaydı mal varlığının olacağı durum arasındaki farktan ibarettir ve bu zararın tespitinde ağır ceza mahkemeleri daha iyi bir konumdadır.