Tazminat

Olayın idarenin ihmali ve kusuru neticesinde gerçekleştiğinin sonradan ortaya çıkması durumunda, daha önce valilik komisyonu ile sulhname imzalayıp maddi tazminat almış olsanız dahi manevi zararlarınızın tazmini için dava açma hakkınızın bulunduğu kabul edilmektedir. İlgili kanun kapsamında imzalanan sulhnamenin genel hükümlere göre manevi tazminat talep edilmesine engel oluşturmayacağı Anayasa Mahkemesi kararlarında da ifade edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma tazminatınızın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğini tespit ettiğinde size doğrudan maddi tazminat ödemez, bunun yerine zararın giderilmesi için yerel mahkemede yeniden yargılama yapılmasına hükmeder. Mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen hak ihlali ve bunun sonuçlarının ortadan kaldırılması için yerel mahkemeye dosyanın gönderilerek yargılamanın yenilenmesi hukuki bir zorunluluktur ve bu yöntem mağduriyetin giderilmesi için yeterli kabul edilmektedir.

Anayasa Mahkemesi enflasyon karşısında eriyen tazminatınız nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine karar verdiğinde, bu zararın giderilmesi için doğrudan tarafınıza bir para ödemesi yapmak yerine mahalli mahkemede yeniden yargılama yapılmasına hükmetmektedir. Yüksek mahkemenin yaklaşımına göre, tespit edilen hak ihlalinin ve bu ihlalin yol açtığı olumsuz sonuçların tamamen ortadan kaldırılabilmesi için en etkili yöntem, kararı veren ilk derece mahkemesinin dosyayı tekrar ele almasıdır.

Açtığınız davanın istinaf aşamasında süre aşımı gibi haksız ve öngörülemez bir usul gerekçesiyle reddedilmesi durumunda Anayasa Mahkemesine yapacağınız bireysel başvuru sonucunda ihlal kararı alabilirsiniz ancak kural olarak doğrudan manevi tazminat alamazsınız. Mahkeme, idare tarafından size sadece maaş ödemesi yapıldığı gün uygulamanın öğrenildiğinin varsayılmasını ve bu tarihten itibaren dava süresinin başlatılmasını aşırı şekilci bularak hak ihlali kararı verecektir.

Cenaze ve taziye törenine katılımınızın haksız ve ölçüsüz bir gerekçeyle engellendiği durumlarda yapacağınız bireysel başvuru neticesinde Anayasa Mahkemesi tarafından hak ihlali tespiti yapılırsa tarafınıza manevi tazminat ödenmesine hükmedilebilir. Olayın üzerinden uzun bir süre geçmesi ve vefat eden yakınınızın taziye törenine katılma imkânınızın fiilen ortadan kalkmış olması durumunda, tespit edilen hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmadığı değerlendirilmektedir.

Anayasa Mahkemesi tarafından belgenizin haksız yere pasife alınması nedeniyle verilen ihlal kararlarında temel çözüm yöntemi, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla ilgili idare mahkemelerinde yeniden yargılama sürecinin başlatılmasıdır. Mahkeme, idarenin tesis ettiği ve derece mahkemelerince hukuka uygun bulunan bu ret işleminin özel hayata saygı hakkı bağlamında anayasaya aykırı olduğunu tespit ettiğinde, yargı mercilerinden önceki hatalı kararlarını ortadan kaldırarak anayasal ilkelere uygun yeni bir karar vermelerini talep etmektedir.

Anayasa Mahkemesi ihlal kararı verdiğinde size doğrudan tazminat ödemez, bunun yerine hakkınızın teslim edilmesi amacıyla dosyanızı yeniden yargılama yapılması için kararı veren ilk derece mahkemesine gönderir. Yüksek mahkeme, idare mahkemesinin hukuk kurallarını açık bir biçimde hatalı uygulayarak davanızı reddetmesinin adil yargılanma hakkınızı ihlal ettiğini tespit ettiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gerektiğine hükmeder.

Soruşturma dosyasına erişiminizin kısıtlanması nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından kişi hürriyeti ve güvenliği hakkınızın ihlal edildiğine karar verilirse, bu mağduriyetinize karşılık olarak manevi tazminat talep edebilirsiniz. Dosyaya erişim kısıtlaması gibi durumlarda, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik müdahale yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek manevi zararlara yol açtığından, mahkeme başvurucuya belirli bir net tutarda manevi tazminat ödenmesine hükmetmektedir.

Kamulaştırma bedelinizin enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle hak ihlaline uğradığınız tespit edildiğinde, kural olarak size doğrudan bir tazminat ödenmek yerine dosyanızın yerel mahkemece tekrar ele alınmasına karar verilir. Anayasa Mahkemesi, bu tür mülkiyet hakkı ihlallerinin sonuçlarının tamamen ortadan kaldırılabilmesi için en etkili yolun yeniden yargılama yapılması olduğunu belirtmektedir.

İhtiyati tedbirin uzun sürmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği tespit edildiğinde, bu ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için etkin giderim yolu olarak yeniden yargılama yapılmasına gerek görülmemekte ve mağduriyetiniz manevi tazminat ödenerek giderilmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan uzun süreli tedbir süreçlerinde, mülkiyet hakkının gerektirdiği ivediliğin ve özenin gösterilmesi bakımından yargısal makamların doğrudan sorumluluğu olduğuna dikkati çekmektedir.