Savunma Hakkı

Mahkemenin başka bir şehirde bulunan tanığı en azından ses ve görüntü bilişim sistemi aracılığıyla duruşmaya bağlayarak size soru sorma imkânı tanıması ve savunma haklarınızı koruması gerekirdi. Ceza yargılamasında kural olarak tanıkların duruşmada dinlenmesi ve sanık ile yüzleştirilmesi esas olmakla birlikte, tanığın mahkemede hazır edilmemesinin geçerli ve hukuki bir nedeni bulunmalıdır.

Mahkemenin, sanığın daha önceden haberdar olmadığı ve aleyhine beyanlarda bulunan bir tanığı sanığın uzaktan bağlandığı bir celsede dinlemesi ve bu beyanı hükme esas alması yargılama kurallarına aykırılık oluşturmaktadır. Sanığın duruşmada bizzat bulunmadığı ve dosyaya yeni dâhil edilen bir ifadeden önceden haberdar edilmediği durumlarda, tanığın ifadesinin alınması davanın sonucunu etkileyen son derece esaslı bir işlem niteliğindedir.

Ceza infaz kurumunun verdiği disiplin cezasına karşı yaptığınız şikayetlerde, görüntülü sistem aracılığıyla sözlü savunma yapma talebinizin reddedilerek dosya üzerinden karar verilmesi adil yargılanma hakkınızın ihlali sonucunu doğurmaktadır. Disiplin cezalarının itiraz mercii olan infaz hakimlikleri, hükümlü veya tutukluların başvurularını incelerken onların meramlarını anlatabilmeleri için mutlaka savunmalarını almak durumundadır.

Duruşmaya uzaktan katılmayı reddederek bizzat mahkeme salonunda bulunmayı talep etmeniz, yargılanma hakkınızdan örtülü veya açık bir şekilde vazgeçtiğiniz anlamına hiçbir şekilde gelmemektedir. Hukuki süreçlerde feragat iradesi durumunun geçerli sayılabilmesi için kişinin bu hakkından açıkça vazgeçtiğini bildirmesi veya sonuçlarını makul olarak öngörebileceği bir eylemde bulunması şartı aranmaktadır.

Avukatınızın size savunmanız amacıyla gönderdiği evrakların cezaevi yönetimi tarafından okunarak doğrudan engellenmesi yasal değildir ve Anayasa ile güvence altına alınan haberleşme hürriyeti hakkının ihlalini oluşturur. Ceza infaz kurumlarında bulunan tutuklu ve hükümlülerin avukatlarıyla yaptıkları yazışmalar, savunma hakkı ve avukat-müvekkil ilişkisinin gizliliği ilkesi gereğince ayrıcalıklı bir denetim usulüne tabidir.

Mahkemenin size dava açıldığını haber vermeden ve savunmanızı almadan hakkınızda karar vermesi, adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkınızın ihlali niteliğindedir. Bir icra hukuk mahkemesinin, başlattığınız icra takibine karşı açılan iptal davasını yürütürken sizi yargısal süreçten usulüne uygun şekilde haberdar etmesi ve iddialara karşı beyan ve delillerinizi sunma imkânı tanıması zorunludur.

Hâkimliğin lehinize verdiği iptal kararına karşı savcılığın yaptığı itirazın size bildirilmemesi ve buna karşı savunma hakkı tanınmadan cezanızın onaylanması adil yargılanma hakkının ihlali niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre yargılama sürecinde iddia makamının sunduğu itiraz dilekçelerinin karşı tarafa tebliğ edilmemesi, kişiyi iddia makamına karşı önemli ölçüde dezavantajlı duruma düşürür.

Yargılama aşamalarında ve kanun yolu süreçlerinde bir avukat tarafından temsil edildiyseniz Anayasa Mahkemesi bu yöndeki şikâyetlerinizi açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez bulacaktır. Ceza davası boyunca yargılamanın esasına ilişkin süreçlerde ve itiraz aşamalarında müdafi yardımı almanız durumunda bu hakkınızın kısıtlandığına dair iddialarınız hukuki bir temele dayanmamaktadır.

İnfaz hâkimliğinin sizin savunmalarınızı ve sunduğunuz itirazları dikkate almadan, sadece idarenin soyut iddialarına dayanarak disiplin cezasını onaylaması hukuka uygun kabul edilmemektedir. Cezaevinde bulundurduğunuz defterlerin veya ajandaların suç örgütlerinin eğitim ve propaganda faaliyetlerini içerdiği ileri sürülüyorsa, yargı makamlarının bu iddianın içinin dolu olup olmadığını dikkatle incelemesi şarttır.

Yargılama sürecinde sanığa daha hakkında kurulmuş bir hüküm bulunmadan ve kararın sonucu bildirilmeden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararını kabul edip etmediğinin sorulması, usuli güvenceler bakımından doğru bir uygulama olarak kabul edilmemektedir. Anayasa Mahkemesinin iptal ve ihlal kararlarında da vurgulandığı üzere, sanıkların bu kararı kabule ilişkin irade beyanlarının alınması usulünde ciddi eksiklikler bulunmaktaydı.