Savunma Hakkı

İptal davasında mahkemenin sadece geçmişte başka bir amaçla, örneğin uzman erbaş sözleşmesinin yenilenmesi maksadıyla alınmış eski sağlık kurulları raporlarına dayanarak ve güncel bir uzman incelemesi yaptırmadan davanızı reddetmesi sahip olduğunuz hukuki güvencelerinize zarar verebilir. Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre, taraflara iddia ve savunmalarını makul bir şekilde dile getirme fırsatı tanınması kapsamında uyuşmazlığın esasını oluşturan iddiaların mahkemece etkili bir biçimde incelenmesi şarttır.

Yargılama aşamasında üst mahkemelerin, işverenin fesih bildiriminde hiç yer almayan tamamen farklı ve yeni gerekçeler üreterek davanızı reddetmesi, size bu yeni duruma karşı savunma hakkı tanınmadığı sürece adil bir yargılama olarak nitelendirilmez. Mahkemelerin, idarenin başlangıçta ileri sürmediği sebepleri sonradan tespit edip kararına dayanak yapması durumunda, bu yeni durumu mutlaka taraflara bildirmesi ve görüşlerini alması gerekir.

Başka şehirde yaşayan tanıkların mahkeme huzuruna getirilememesi durumunda bile savunma tarafına soru sorma imkânı sağlayacak görüntülü sistemler kullanılmadan sadece yazılı ifadelerin okunması savunma hakkı açısından ciddi bir eksiklik yaratmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, tanığın mahkemede hazır edilmemesinin veya görüntülü ve sesli iletişim tekniği kullanılarak dinlenilmemesinin mahkeme tarafından mutlaka geçerli bir nedene dayandırılması gerekir.

İdarenin size kendinizi savunma hakkı tanımadan ve hakkınızdaki iddialara karşı delil sunma imkânı vermeden rütbenizi geri alması özel hayata saygı hakkı bakımından ihlal niteliğindedir. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamu görevinden ayrılmış kişilerin terör örgütleriyle bağlantısı olduğu iddiasıyla rütbelerinin alınması millî güvenlik amacıyla yapılmış olsa da bu sürecin adil yürütülmesi şarttır.

Mahkemenin, aleyhinize beyanda bulunan tanıkları sizin bulunduğunuz duruşmada bizzat veya teknolojik imkânlar vasıtasıyla dinlememesi ve size soru sorma hakkı tanımadan ceza vermesi yasal güvencelere aykırılık teşkil etmektedir. Ceza muhakemesi kuralları uyarınca, yargı çevresi dışında bulunan tanıkların aynı anda ses ve görüntü nakli sağlayan SEGBİS gibi vasıtalarla dinlenebilmesi imkânı varken bu yöntemin kullanılmaması savunma hakkı ihlaline yol açar.

Duruşma saatinde talimat mahkemesinde hazır bulunmanıza rağmen asıl mahkemenin herhangi bir geçerli sebep göstermeksizin sizinle bağlantı kurmayıp yokluğunuzda ceza vermesi yasal haklarınızın açık bir ihlalini oluşturmaktadır. Bir ceza davasında yargılanan kişinin duruşmaya SEGBİS aracılığıyla katılması için talimat yazıldığı durumlarda, mahkemenin bu karardan vazgeçerek bağlantı kurmaması ve kişinin savunmasını almadan yargılamayı bitirmesi adil yargılanma hakkı ihlali olarak değerlendirilmektedir.

Mahkemenin sağlık mazeretinizi kabul etmesine rağmen yargılamanın hiçbir aşamasında bizzat savunmanızı almadan hakkınızda mahkûmiyet kararı vermesi savunma hakkı ihlali niteliğindedir. Bir ceza yargılamasında suç isnadı altındaki kişiye iddialara karşı koyabilmesi için gerekli kolaylıkların sağlanması ve davasını anlatabilmesi için yeterli zamanın verilmesi demokratik toplumun temel ilkelerinden biridir.

Mahkemenin sizin yokluğunuzda başka bir şehirde alınan tanık ifadesini belirleyici delil kabul ederek size soru sorma ve yüzleşme imkânı tanımadan ceza vermesi hukuki açıdan sorunludur. Yargılamayı yürüten mahkemenin, konutu yargı çevresi dışında bulunan tanıkların duruşmaya getirilmesinin mümkün olup olmadığıyla ilgili bir değerlendirme yapması ve sadece konutun başka şehirde olmasını istinabe yoluyla dinlenmek için yeterli bir sebep saymaması gerekmektedir.

Tebligat mevzuatına göre posta memurunun gösterilen adreste sizi bulamaması hâlinde doğrudan evrakı muhtara teslim edip gitmesi geçerli bir tebliğ işlemi olarak kabul edilmemektedir. Kanuni düzenlemeler uyarınca, muhatabın adreste bulunmaması durumunda tebliğ memurunun sizin neden adreste olmadığınızı bilmesi muhtemel olan komşu, yönetici, kapıcı veya zabıta gibi kişilerden durumunuzu soruşturması ve edindiği bu bilgileri tebliğ mazbatası üzerine yazarak ilgili kişilere imzalatması zorunludur.

İstinaf mahkemesinin avukatınız tarafından sunulan ayrıntılı istinaf dilekçesini değerlendirmeden karar vermesi adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğini gösterir. Mahkemenin sadece mahkûmiyet sonrası verilen ilk kısa istinaf başvuru dilekçesini dikkate alarak sonradan sunulan ve uyuşmazlığın esasını ilgilendiren ayrıntılı savunmaları göz ardı etmesi hukuka aykırıdır.