Mülkiyet Hakkı

Bir devlet makamının, aleyhine verilen kesinleşmiş bir mahkeme kararından doğan borcunu ödememek için mali yetersizliği veya parasızlığı bir mazeret olarak öne sürmesi kural olarak mümkün değildir. Ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, olağanüstü durumlarda kesinleşmiş iç hukuk kararlarının icrasının kademelendirilmesi sistemini kabul edilebilir bulmaktadır.

Devletin kendi yaptığı hataların bedelini iyi niyetli alıcılara ödetmesi ve onlardan tapularını bedelsiz şekilde geri alması hukuka aykırıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre, devlet kurumlarının veya yetkililerinin zamanında yaptığı ihmallerin ya da yanlış işlemlerin riski bizzat devletin üzerinde kalmalıdır.

Devletin kendi hatasından kaynaklanan bir tapu iptali durumunda, mağdur edilen vatandaşı zararın giderilmesi için eski satıcılara karşı dava açmaya mecbur bırakması adil bir çözüm değildir ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından orantısız bir müdahale olarak değerlendirilmektedir. İyi niyetli alıcının, hukuki ve fiili durumu son derece belirsiz olan satıcıları bulup onlara karşı uzun ve masraflı hukuk yollarına başvurması, telafisi zor ve aşırı bir yüktür.

Taşınmaz Mal Komisyonundaki davanıza mülkiyet üzerinde hak iddia eden üçüncü bir tarafın katılması, tek başına adil yargılanma hakkınıza aykırılık teşkil etmemektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, mülkiyet üzerinde kullanım veya mülkiyet hakkı iddia eden tarafların yargılamaya katılmasını, adaletin düzgün bir şekilde uygulanmasını sağlama ihtiyacının bir gereği olarak görmektedir.

Slovenya'nın Ališić kararı sonrasında çıkardığı yasal düzenleme kapsamındaki geri ödeme planı, yalnızca tasarrufları başka bir devletin özelleştirme hesaplarına devredilmemiş olan hak sahiplerini kapsadığından bu yöndeki talebiniz reddedilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin değerlendirmelerine göre, Ališić davasındaki başvuru sahiplerinin alacakları hiçbir zaman bir özelleştirme fonuna devredilmemiş ve hesap bakiyeleri banka kayıtlarında her zaman varlığını korumuştur.

Devletin veya yetkilendirilen şirketlerin özel mülkiyetinizdeki bir evi sırf acil onarım gerektiriyor diyerek mahkeme kararı olmaksızın yıkması hukuka aykırıdır. İlgili mevzuata göre bir binanın acil onarım gerektiren ve tamir edilemeyecek durumda olduğunun tespiti mutlaka bir mahkeme kararı ile yapılmalıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, kamu görevlilerinin açıklanamayan servetlerine el konulmasını yolsuzlukla mücadele ve kamu görevinde dürüstlüğün sağlanması amacıyla orantılı bir müdahale olarak değerlendirmekte ve mülkiyet hakkının ihlali olarak görmemektedir. Mahkeme, bu tür bir müdahalenin hukuka uygun, öngörülebilir ve meşru bir amaca hizmet ettiğini vurgulamaktadır.

Mahkemenin, şirketinizin elde ettiği yasa dışı geliri şirket kapandığı için şahsi malvarlığınızdan müsadere etmesi mülkiyet hakkının ihlali olarak değerlendirilebilir. İlgili uyuşmazlıkta yerel mahkemeler, suçun şirket yararına işlendiğini ve gelirin şirketin hesaplarına aktarıldığını tespit etmesine rağmen tüzel kişiliğin sona ermesini gerekçe göstererek kıyas yoluyla şahsi sorumluluk yoluna gitmiştir.

Devletin size olan borcunu ödememesi ile vergi dairesinin vergi borcunuz için hesaplarınıza haciz koyması birbiriyle doğrudan bağlantılı görülmediğinden bu durum mülkiyet hakkının ihlali sayılmamaktadır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devletlerin vergilerin ödenmesini güvence altına almak amacıyla gerekli gördüğü kanunları uygulama ve icra takibi başlatma hakkına sahip olduğunu açıkça vurgulamıştır.

Devletin, vatandaşların mülkiyet haklarını korumak için gerekli güvenceleri sağlayan ve iddialarını etkili şekilde dile getirebilecekleri uygun bir hukuki mekanizma kurma yönünde pozitif yükümlülüğü bulunmaktadır. Mahkeme kararlarının keyfi olması veya hukuka açıkça aykırı olması durumunda mülkiyet hakkı ihlal edilebilir.