Mülkiyet Hakkı

İşinize iade edildikten sonra size geçmişe dönük olarak ödenen maaş farklarına faiz işletilmemesi nedeniyle alacağınızın enflasyon karşısında erimesi durumunda mülkiyet hakkı ihlali gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, kamu makamlarının para borçlarını makul olmayan bir gecikmeyle ödedikleri durumlarda para alacağında meydana gelen değer aşınmalarının kişiler üzerinde şahsi olarak aşırı bir yük oluşturduğunu kabul etmektedir.

Arazinize el konulması sebebiyle açtığınız davada aleyhinize mahkeme masraflarına ve vekâlet ücretine hükmedilmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkınızın ihlali anlamına gelmektedir. Anayasa Mahkemesi, idarenin haksız eylemi nedeniyle vatandaşın açmak zorunda kaldığı kamulaştırmasız el atma davalarında vatandaşın aleyhine yargılama giderine ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin kanuni bir dayanağı bulunmadığına karar vermiştir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yaparken harç ve masrafları karşılama imkânınız bulunmuyorsa, başvurunuzla birlikte ekonomik durumunuzun yetersizliğini belirterek adli yardım talebinde bulunabilirsiniz. Mahkeme, geçiminizi önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğunuzu anlaması hâlinde, açıkça dayanaktan yoksun olmayan başvurunuz için adli yardım talebinizi kabul etmektedir.

Bir yargılama sırasında malvarlığınız üzerine konulan ihtiyati tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlali sayılmaktadır. Anayasa Mahkemesi kararlarına göre, mülkiyet hakkını sınırlandıran bir tedbirin ölçülü olabilmesi için hem kapsamı hem de süresi bakımından orantılı olarak uygulanması şarttır.

İhtiyati tedbirin uzun sürmesinden kaynaklanan mülkiyet hakkı ihlallerinde, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için genellikle yeniden yargılama yapılmasında hukuki bir yarar bulunmamakta ve doğrudan tazminat ödenmesi yoluna gidilmektedir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi ölçüsüz kılan asıl sorunun tedbirin kendisi değil, bu tedbirin makul olmayan bir süre boyunca devam etmesi olduğuna dikkat çekmektedir.

Kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı niteliğinde olmayan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile birlikte eşyanızın müsadere edilerek infazına girişilmesi mülkiyet hakkınızı ihlal edebilir. Anayasa Mahkemesi, mülkiyet hakkına müsadere yoluyla yapılan müdahalenin keyfî veya hukuka aykırı olup olmadığının ileri sürülebileceği yeterli güvencelerin sağlanması gerektiğini belirtmektedir.

Arazinize el atılması karşılığında mahkeme tarafından hükmedilen tazminatın tarafınıza ödenene kadar geçen süre içinde enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması, anayasal güvence altında olan mülkiyet hakkı ihlali olarak kabul edilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu tür uyuşmazlıklarda daha önce verdiği emsal kararlara dayanarak, vatandaşların hak ettiği tazminat bedellerinin enflasyon karşısında önemli ölçüde erimesine göz yumulmasını hukuka aykırı bulmaktadır.

Evet, Anayasa Mahkemesinin geçmişte sizin durumunuza benzer olaylar için verdiği ve vatandaşların mülkiyet haklarını enflasyona karşı koruyan çok sayıda emsal kararı bulunmaktadır. Yüksek mahkeme, kamulaştırma bedelleri ve el atma tazminatlarının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasına ilişkin şikâyetleri incelerken daha önceki yerleşik içtihatlarını temel almaktadır.

Kazandığınız tazminatın enflasyon karşısında değer kaybetmesi nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurabilirsiniz. Mahkeme, idareler tarafından kamulaştırma yapılmaksızın el atılan taşınmazlar için ödenmesine hükmedilen tazminatların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasını veya uğratılarak ödenmesini bireylere şahsi olarak aşırı ve olağan dışı bir külfet yüklediği şeklinde değerlendirmektedir.

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle mülkiyet hakkınızın ihlal edildiğine yönelik iddialarınız için nihai kararı öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmanız gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, taşınmaza kamulaştırma yapılmaksızın el atılması olgusunu nihai yargı kararlarıyla veya en geç icra takibi başlattığınız tarihlerde öğrendiğinizi kabul etmektedir.